Deze week besluit over kandidatuur Lafontaine

BONN, 11 juni De sociaal-democratische premier van Saarland, Oskar Lafontaine, zal deze week mogelijk zijn kandidatuur voor het Westduitse bondskanselierschap intrekken. Lafontaine zou daartoe kunnen besluiten in verband met het verschil van mening met een groot deel van de top van de SPD over de aanvaardbaarheid van het met de DDR gesloten staatsverdrag.

Al dagen reizen vertegenwoordigers van de SPD-top nerveus heen en weer tussen Bonn en Saarbrucken, waar de 46-jarige Lafontaine thuis herstelt van de gevolgen van een aanslag die twee maanden geleden op hem werd gepleegd. Buiten wachten grote groepen journalisten die het met beelden van de vriendelijk van zijn balkon wuivende 'Napoleon aan de Saar' en cryptische teksten van zijn bezoekers moeten doen. En met de stellige verzekeringen die zijn vertrouweling en campagneleider, Reinhard Klimmt, bij het tuinhek geeft, namelijk dat voor de beschikbaarheid van Lafontaine als uitdager van CDU-kanselier Kohl 'beslissend is dat hij de indruk heeft dat de partij hem helpt en niet hindert'. Oud-kanselier Brandt en West-Berlijns burgemeester Momper doen niet mee aan het een week geleden begonnen 'va et vient' der sociaal-democratische top-politici. Brandt heeft Lafontaine geschreven dat hij het niet met hem eens is. En Momper, die al wordt genoemd als alternatieve kandidaat-kanselier, noemt Lafontaine in vraaggesprekken 'onze beste man' maar keurt in een adem zijn stellingname af.

Onder de talrijke sociaal-democratische voormannen die hun opwachting maakten bij Lafontaine was partijvoorzitter Hans-Jochen Vogel, de 64-jarige fractieleider in de Bondsdag. Hij moet een brug zien te bouwen tussen partijbestuur en Bondsdagfractie enerzijds en anderzijds de man die in de Duitse media nu kortweg wel als Kandidat Jein (samentrekking van Ja en Nein) wordt aangeduid.

De SPD bevindt zich in een dramatisch moeilijke situatie, die deze week tot een ontknoping moet komen. Ruime meerderheden van haar partijbestuur en haar Bondsdagfractie willen dat de partij volgende week in Bondsdag en Bondsraad stemt voor het Duits-Duitse staatsverdrag, dat onder andere de invoering per 1 juli van de D-mark in de DDR regelt. Het is eigenlijk allang bekend, onder meer uit publikaties in het partijblad, dat partijbestuur en een meerderheid van de fractie er zo over denken. In het blad Vorwarts is midden vorige maand van de bestuurstafel zelfs al gemeld dat het staatsverdrag in feite 'een fair aanbod' aan de DDR is. Verwerping van dat verdrag zou betekenen dat de monetaire unie niet doorgaat en dat een zeer grote chaos in de andere Duitse staat ontstaat, die vrijwel onmiddellijk weer zal leiden tot het aanzwellen van de stroom vertrekkers naar de Bondsrepubliek. Mede daarom heeft de Oostduitse zusterpartij al ingestemd met het verdrag, wat het voor de Westduitse SPD nog moeilijker maakt om het af te keuren.

Lafontaine vindt echter dat de sociaal-democratische fractie in de Bondsdag het verdrag volgende week moet afkeuren. Daarna mag de SPD het in de Bondsraad, waar zij een meerderheid heeft, vervolgens van hem wel 'laten passeren'.

Het is een zo tweeslachtig geoordeeld scenario dat een meerderheid van de SPD'ers in de Bondsdag met hun partijbestuur en hun geestverwanten in de DDR ervan gruwt.

Gistermiddag gingen onder anderen fractievoorzitter Vogel en premier Engholm van Sleeswijk-Holstein opnieuw enkele uren bij Lafontaine op bezoek. Na twee uur vertrouwden zij, terwijl hun gastheer van zijn balkon minzaam zwaaide naar de camera's, de wachtende journalisten toe dat zij 'een goed en intensief gesprek' hadden gehad. Vogel zei de indruk te hebben gekregen dat Lafontaine 'nog steeds kanseliers-kandidaat is'.

Maar, dat moest hij op nadere vragen toegeven, dat was een indruk, 'geen zekerheid'. Vandaag vergadert de fractie van de SPD in de Bondsdag en morgen heeft fractievoorzitter Vogel een laatste gesprek met bondskanselier Kohl over het staatsverdrag.