Seoul lonkt ook naar band met Peking

PEKING, 9 juni Na zijn historische ontmoeting met Sovjet-president Michail Gorbatsjov in San Francisco heeft de Zuid-Koreaanse president Roh Tae-Woo de hoop uitgesproken nog dit jaar Noord-Korea's andere bondgenoot China, te bezoeken en wel voor de opening van de Aziatische Spelen eind september. Gevraagd of zo'n bezoek haalbaar is antwoordde de woordvoerdster van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken gisteren in globale bewoordingen: 'Onze principiele positie in deze is duidelijk. Wij onderhouden geen officiele betrekkingen met Zuid-Korea.'

China's 'officiele principiele positie' is dat de relaties met het socialistische broederland de Democratische Volksrepubliek Korea 'intiem zijn als van lippen tot tanden', dat het Zuid-Korea niet erkent en dat het de rituele propaganda-plannen voor hereniging die de 'Grote Geliefde Leider' van Noord-Korea, Kim Il-Sung periodiek lanceert, steunt. Maar daarachter ligt een enorme ruimte voor flexibiliteit en pragmatisme. China heeft al vanaf het begin van zijn economisch hervormings-decennium (1979-1989) omvangrijke handelsbetrekkingen met Zuid-Korea ontwikkeld. Wederzijdse handel beliep vorig jaar 3 miljard dollar, drie maal zoveel als de Chinese 'eenrichtinghandel' met het Noorden. China voorziet Zuid-Korea van steenkool, mais, katoen en groenten en Zuid-Korea's grote conglomeraten Daewoo, Samsung en Hyundai en 16 kleinere bedrijven hebben investeringen in industriele joint ventures in China gedaan. Op politiek-diplomatiek gebied hebben hoge functionarissen van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken bij herhaling aan Oosteuropese diplomaten kenbaar gemaakt dat zij wachten op de dood van Kim Il Sung (78), waarna zij hereniging van de beide Korea's onder het Zuidkoreaanse systeem zullen aanvaarden. [Zuid-Korea heeft 43.1 miljoen inwoners, Noord-Korea 22.5 miljoen; het BNP van het zuiden is acht maal dat van het noorden].

Het Chinese 'keerpunt 4 juni 1989' bloedbad en nieuwe opmars van de hardliners heeft daarin geen abrupte verandering gebracht. De Chinese buitenlandse politiek wordt sindsdien echter niet meer bepaald door professionele diplomaten maar door hoogbejaarde ideologische holbewoners met een wereldbeeld uit de jaren veertig en vijftig. Deze beschouwen elke verzwakking van de slinkende club van dogmatische pure rode regimes als een bedreiging van het eigen zwaar gehavende socialistische systeem. Pyongyang heeft vorig jaar met de erkenning van Seoul door de nieuwe Oosteuropese regeringen de ene diplomatieke nederlaag na de andere geleden. 'De ontmoeting Roh-Gorbatsjov was de generale repetitie voor de genadeslag', zei een Westerse diplomaat in Peking, die onlangs op uitnodiging Pyongyang bezocht voor verkennende besprekingen over het herstel van de diplomatieke betrekkingen. De diplomaat zei dat de hogere echelons in het Noordkoreaanse regime beleidsnota's van hun eigen ministerie van buitenlandse zaken over de naderende top Roh-Gorbatsjov tot een paar dagen tevoren negeerden omdat zij het niet wilden, c.q. niet konden geloven. Gezien de ontnuchtering in Pyongyang is China's reflexmatige prioriteit niet langer om de pragmatische betrekkingen met Zuid-Korea verder te ontwikkelen, maar om het leven van het Noordkoreaanse regime te verlengen. Niets is echter unaniem en permanent in China.

Vandaag is het een harde ideologische uitbarsting en morgen een realistisch, verzoenend gebaar, hetgeen de diepe verdeeldheid in het regime weerspiegelt. Ideologische solidariteit met Kim Il Sung kost veel geld en zijn bizarre cultus-regime, met zijn pompeuze, terroristische zoon als erf-opvolger is redelijkerwijs toch niet meer te redden. Betrekkingen met Zuid-Korea zijn daarentegen van groot economisch belang, met name voor de naburige kustprovincies Shandong en Liaoning. Ironisch genoeg zijn Zuid-Korea en het andere historisch anti-communistische regime in Azie, Taiwan, na het ingaan van Westerse en Japanse sancties in juni vorig jaar de twee nieuwe grote investeerders in China geworden. Er is geen officieel cijfer over de Zuidkoreaanse investeringen in China omdat China het bestaan van rechtstreekse handelsbetrekkingen nog steeds ontkent, maar zakenlieden schatten dat het niet ver van de 1 miljard dollar ligt. Daar komt bij dat Zuid-Korea een belangrijke rol speelt in de komende Aziatische Spelen in Peking, waarover China met de handen in het haar zit. Zuidkoreaanse firma's hebben via Japanse reclamebureaus miljoenen uitgegeven om gigantische reclame-borden voor Korean Air, Samsung, Goldstar etc. op de meest prominente plaatsen in Peking, inclusief het Plein van de Hemelse Vrede, te installeren. Zuidkoreaanse experts, die succesvol twee grote internationale sport-evenementen, de Aziatische Spelen in Seoul in 1986 en de Olympische Spelen in 1988 hebben georganiseerd, helpen China nu om de Asiade in Peking tot een succes te maken. Het communicatiecentrum voor de Spelen zal een joint venture van de persbureaus Nieuw China, het Japanse Kyodo en het Zuidkoreaanse Yonhap worden. Roh's noord-politiek, richting China, zal dus een speciaal momentum krijgen tijdens het sportfestijn. Zal China daarop weten in te spelen

Op dit moment ziet het ernaar uit dat de Chinese bejaarden tegen elke prijs hun intieme relatie met Noord-Korea, het Albanie van Azie, willen handhaven. Een Chinese bron zei dat Deng Xiaoping zelf een instructie had uitgevaardigd om 'op het moment dat de meeste socialistische landen al bezweken zijn voor de 'vreedzame overgangstactieken' van het Westen, ware socialistische landen zoals China en Noord-Korea nog inniger de armen ineen moeten slaan'.

Door de top Roh-Gorbatsjov heeft China zijn rol als primaire arbiter op het Koreaanse schiereiland al verloren. Een Oosteuropese diplomaat zei: 'Als China een zinkend schip als Noord-Korea probeert te redden, terwijl het zelf tot de oren in het water staat, zal het zichzelf nog verder diskwalificeren als regionale grootmacht en de onontkoombare val van het meest anachronistische regime ter wereld zal een nieuw teken aan de wand voor China's eigen socialistisch systeem zijn'.

Het alternatief is dat China de Sovjet-Unie volgt en samen met Moskou mede-sponsor van de Koreaanse hereniging wordt. Het proces zal dan soepeler kunnen verlopen, maar het eindresultaat, opslokking van Noord-Korea door het Zuiden naar Duits model binnen enkele jaren zal hetzelfde zijn, met even omineuze implicaties voor China zelf.