De jacht op de struktuur van het DNA-molecuul

De opheldering van de dubbele-helix struktuur van het erfelijkheidsmolecuul DNA door James Watson en Francis Crick in 1953 was de biologische ontdekking van de eeuw.

Hoe de ontrafeling in zijn werk ging, beschreef Watson zelf in 1968 in zijn verslag The Double Helix, dat onmiddellijk uitgroeide tot een bestseller. De populariteit kwam waarschijnlijk vooral voort uit het feit dat Watson het traditionele beeld doorbrak van de wetenschap als activiteit van louter emotieloze, onbaatzuchtige onderzoekers, eensgezind op zoek naar de geheimen van de natuur. In plaats daarvan benadrukte hij de rol van na-ijver, concurrentie, roddel en persoonlijke animositeit in het normale wetenschappelijke bedrijf en voor veel lezers was dat een openbaring. The double helix was een zo spannend boek, dat een Amerikaanse Hollywoodregisseur in de jaren zeventig serieus werkte aan een bewerking tot speelfilm. Het script trok uiteindelijk onvoldoende geld vanwege het toch wel erg nijpende gemis aan geweld en sex.

Het BBC-docu-drama Life Story, hoewel ook van speelfilmlengte, heeft gelukkig niet getracht deze lacune op te vullen. Het drama gaat, net als bij The Double Helix, geheel over het DNA-molecuul zelf en de betrekkingen tussen het handjevol mensen dat er van 1951 tot 1953 in Engeland aan werkte.

We zien de Amerikaan Watson als piepjonge postdoc aankomen op het Cavendish laboratorium in Cambridge en daar vriendschap sluiten met de wat oudere promovendus Crick, die net als hij geinteresseerd is in DNA. We zien ze vervolgens, zonder zelf enig experimenteel werk te doen, de jacht openen op de struktuur van dit molekuul waarvan zij als weinigen de betekenis beseffen. Ze brengen de schaarse gegevens bijeen en bouwen met vallen en opstaan molekuulmodellen. Ze voelen de hete adem in hun nek van de rontgenkristallograaf Maurice Wilkins en diens briljante, maar lastige medewerkster Rosalind Franklin in Londen, die als enige ter wereld goede rontgendiffractiefoto's maakt van DNA. Mede dank zij haar gegevens komen ze uiteindelijk voorjaar 1953 tot de juiste oplossing. Ofschoon het verhaal op tal van punten is ingekort en vereenvoudigd, is Life Story historisch en wetenschappelijk gezien vrij accuraat. De belangrijkste struikelblokken op weg naar het succescvolle dubbele-helixmodel komen helder over het voetlicht, en de kijker doet en passant enige basale wetenschappelijke informatie op over DNA. Enkele minder belangrijke onjuistheden daargelaten, is de research van spreekwoordelijke BBC-degelijkheid (producer Mick Jackson maakte gebruik van de adviezen van Crick; Watson ontzegde zijn medewerking aan het projekt omdat hij bang was dat de BBC-aanpak 'te saai' zou worden). Door de nodige dramatisering is Life Story een suspense-verhaal met een duidelijke ontknoping. Een centraal thema is de tegenstelling in onderzoeksstijlen van Franklin en van Watson en Crick. Waar Franklin gruwt van speculatie en kiest voor superdegelijk maar langzaam graafwerk, werpen Watson en Crick zich als dolle honden op elk halfbakken gegeven dat ze maar te pakken kunnen krijgen. Hun slordigheid, gecombineerd met hun competitieve instelling, betekent uiteindelijk toch een betere voedingsbodem voor een historische doorbraak dan de nauwgezetheid van Franklin.

De enigmatische figuur van Franklin, de eigenlijke hoofdrolspeelster, is meesterlijk neergezet door actrice Juliet Stevenson. Ook de overige rollen zijn voortreffelijk gespeeld, met als enige uitzondering die van Watson (Jeff Goldblum), wiens jonge-hondengedrag wel erg zwaar wordt aangezet. De echte Watson was niet doorlopend manisch en kauwde al evenmin kauwgom. Ned. 1, discussie over de mogelijkheden van DNA-onderzoek, 20.06 -20.58 uur. Henk Mochel in gesprek met celbioloog prof. Galjaard, 20.58 - 21.05 uur en Life Story, 21.05 - 22.55 uur.

Ma t/m za 10.00-12.30 en 13.30-17.00; zo 13.00-17.00.