Intriges broeien achter facade van saamhorigheid

Een hoge, ingenieus opgebouwde stellage van tweehonderd stoelen vormt de losstaande achterwand van het Carre-toneel. De vloer van de vrijgemaakte piste wordt omzoomd door een smalle railbaan. Boven de piste hangt een grote, cirkelvormige buizenconstructie met schijnwerpers. Een enorme kroonluchter die de handelingen ook letterlijk belicht. De muziek is een reeks prachtige fragmenten uit opera's en odes aan Queen Mary van Henry Purcell. De kostuums, overheersend koningsblauw, suggereren de hoofse kledij uit Queen Mary's tijd, maar de geraffineerde accenten staan daar weer ver vanaf. In het toneelbeeld en de kostumering zit dezelfde dubbelzinnigheid waarvan Imperium, de imponerende nieuwe produktie die Krisztina de Chatel in opdracht van het Holland Festival maakte, is doordrongen.

De schijnbaar muurvaste zekerheid stort in als een van de onderdelen gaat wankelen. De zeven dansers worden een voor een geintroduceerd. De vijf mannen karakteriseren daarbij niet zozeer hun eigen persoonlijkheid, maar eerder de elementen waaruit een imperium meestal is opgebouwd. Strikte formaliteit, uitbundig vertoon, grillig temperament, kruiperige dienstbaarheid en zelfbewustzijn. Te zamen vormen de vijf mannen de entourage voor twee dominante vrouwen. De een is vilein door berekenend raffinement, de andere imponerend door haar vanzelfsprekend overwicht.

Zorgvuldig wordt de facade van saamhorigheid opgehouden. Maar geleidelijk aan wordt steeds duidelijker voelbaar dat er achter die facade intriges broeien, dat er een voortdurende machtsstrijd gaande is en dat de individuen ten prooi vallen aan groter wordende onzekerheden. Het geluid van een langzaam opkomend onweer dat ten slotte in alle hevigheid losbarst, neemt de plaats in van de muziek. Die ontlading loopt parallel met het losbreken van de individualiteit die chaos veroorzaakt en die de afbraak van het imperium onvermijdelijk maakt. Na de totale ineenstorting kan alleen een nieuwe leidende figuur weer tot opbouw inspireren.

Flitsen

De manier waarop Krisztina de Chatel dit thema heeft vormgegeven, is verrassend en fascinerend. Hoewel er overduidelijk de vertrouwde De Chatel-elementen inzitten knap geconstrueerde ruimtelijke patronen, veel wervelende draaien, flitsende roterende bewegingen van de onderarmen, steeds herhaalde frases in wisselende groepsformaties en richtingen komen er ook nieuwe facetten naar voren. Een subtiel gehanteerde theatraliteit en een even subtiel gehouden emotionaliteit, en dramatiek die louter zichtbaar wordt dank zij een balans tussen vorm en inhoud.

Toch dreigt halverwege het ruim een uur durende stuk de zo fraai opgebouwde spanning te verslappen. Ronduit zwak was het op zichzelf mooie slot. De laatst opkomende figuur (de actrice Anny Mokotow) miste alle overtuigingskracht. De dansers hadden die overtuigingskracht juist in hoge mate, waarbij vooral Janine Dijkmeijer en een herboren Kathy Dekker er uitsprongen.

Imperium laat zien dat Krisztina de Chatel zich steeds vernieuwt, dat ze daarbij haar nek durft uit te steken en toch trouw blijft aan haar principes. Het is dan ook te hopen dat Imperium meer dan de twee nog resterende voorstellingen in het Holland Festival mag beleven.