Gorbatsjov op stap tot verdriet van veiligheidsagenten

WASHINGTON, 1 juni 'Heb jij hem gezien?' 'Ja, ik heb hem gezien. Hij kwam langsrijden in een auto en hij zwaaide.'

Zo praatten twee dakloze oudgedienden van allerlei protestacties gisteren over Gorbatsjov in het park tegenover het Witte Huis.

Als de stoet van Russische Zil-limousines van de Sovjet-ambassade naar het Witte Huis moet, wordt de hele straat afgesloten. Alleen het handjevol vredesdemonstranten, of andere activisten ('Ik werd gearresteerd door de CIA en niemand doet er wat aan' of 'Terug naar Gods heerschappij', 'USSR uit Litouwen' of 'Vietnam vrij') met plakkaten in het park heeft een onbelemmerd uitzicht op de straat. Achter het donkere glas van de Zil zijn de zwaaiende arm en de donkere gestalte van de Sovjet-leider zichtbaar.

Hoewel Gorbatsjov bijna even populair is als president Bush, is de publieke aandacht niet zo groot als bij zijn bezoek in 1987. Er wordt veel gemopperd over de files in de binnenstad ten gevolge van de afgesloten straten. Wel staan er voor de Sovjet-ambassade en -residentie veel nieuwsgierige mensen te wachten.

Net als bij de vorige topontmoeting in Washington stapte Gorbatsjov gisteravond om de hoek bij het Witte Huis uit zijn auto. Veiligheidsagenten keken zenuwachtig. 'Wat gaat hij nou doen?', 'Oh, doet hij het weer'.

Met een brede glimlach loopt Gorbatsjov op de eerste de beste omstander af. Er zijn veel ambtenaren met stropdassen onder de toeschouwers. 'U bent jonge Amerikanen. Ik voel mij hier helemaal thuis. Ik denk dat de mensen overal goed willen leven. De mensen willen vertrouwen hebben in de dag van morgen. Ze willen overal vrede en de rest is niet zo belangrijk', zegt hij met een glimlach die alle aanwezigen besmet. Het is alsof er zich een gloed verspreidt onder de omstanders. Het is echt charisma. Later bewerkt hij de andere kant van de straat, onrustige veiligheidsagenten politiemannen als bijen rondom een koningin met zich meeslepend. Als hij weer in zijn auto stapt breekt er applaus los en juicht het publiek. 'Gorbatsjov is de eerste president na Lenin met een universitaire titel', zei de voorzitter van Occidental Petroleum, Armand Hammer, elders in de stad, toen hij met Sovjet-zegsman Gennadi Gerasimov plannen voor Amerikaans-Russische medische teams in ontwikkelingslanden aankondigde. 'De andere Sovjet-leiders waren allemaal drop outs.'

De 92-jarige Armand Hammer kreeg van Lenin indertijd het monopolie op de handel tussen de VS en de Sovjet-Unie en een concessie voor een potlodenfabriek omdat hij vlak na de revolutie de hongersnood had helpen lenigen.

De Sovjet-president maakt een sterke, dynamische indruk. Hij sprak langdurig uit zijn hoofd tijdens een lunch gisteren in de Russische ambassade, waarbij Georgische wijn werd geschonken. Gorbatsjov verdedigde zijn binnenlandse beleid ondanks de moeilijke situatie waarin hij verkeert, sprong van het ene onderwerp naar het andere en complimenteerde en passant sommige Amerikaanse gasten. Soms werd er hartelijk gelachen om zijn opmerkingen. 'Geloof niet wat u in de kranten leest. Ik ben nu op de goede weg', zei hij. 'Sommigen zeggen dat er nu druk op ons moet worden uitgeoefend omdat we verzwakt zijn. Maar hoe kun je dat zeggen als perestrojka in volle gang is. Instabiliteit is er altijd bij fundamentele verandering.' Gorbatsjov waarschuwde dat het niet goed is om eenvoudig het model van een ander land op de Sovjet-Unie over te planten. 'Voor Amerika is het allemaal zo gemakkelijk. Jullie hebben alle mechanismen en instituten kant en klaar', vervolgde hij. In de Sovjet-Unie ziet men de vrije markt nog als 'speculatie'.

Gorbatsjov maande tot geduld. Hij vergeleek de perestrojka met een zwangere vrouw. Die moest ook negen maanden wachten. De aanwezigen bij de lunch noemde hij 'leden van de Amerikaanse intellectuele gemeenschap, de stof waaruit de samenleving is samengesteld'.

Er zaten overigens veel filmsterren onder. Gorbatsjov complimenteerde 'Gregory Peck, Jane Fonda en anderen die ons samenbrengen, Isaac Asimov en Ray Bradbury die science fiction schrijven. Al mijn favoriete schrijvers zijn hier, en wat is gepubliceerd in de Sovjet-Unie, heb ik kunnen lezen. Dus kennen we elkaar al heel lang'.

Over de erkenning van de auteursrechten is net een verdrag afgesloten, dat overigens nog moet worden geratificeerd. De pianist Van Cliburn die in 1958 het internationale Tsjaikovski-concours won was er ook. Frank Sinatra en Robert Redford hadden afgezegd. Maar de eigenaar van Cable News Network (CNN), Ted Turner, was er, evenals de voormalige minister van buitenlandse zaken Henry Kissinger, de zwarte politicus Jesse Jackson, Dizzy Gillespy, de kunstenaar Robert Rauschenberg en talrijke anderen.