Valse lucht en Sinterklaas: laat die Russen maar komen

'Oooaaaaah' schalt luid de stem van Arkadi Kirichenko. Hij houdt zijn ogen gesloten en zijn armen wijd langs het hoofd gestrekt alsof hij het volk wil gaan zegenen. In de zaal wordt gegiecheld en gegrijnsd, die Russen zijn echt far out. Dat de blues uit Rusland 'anders' klinkt is begrijpelijk, de USSR is nu eenmaal een andere smeltkroes dan de USA. Dat het in die smeltkroes momenteel hevig pruttelt en borrelt mag bekend worden verondersteld, en het Tri'O' doet er alles aan om de oorzaak van die gisting aan te wijzen: een staat bestaat uit volkeren en een volk bestaat uit mensen.

Bij een ode aan een meisje kondigt leider Sergej Letov aan dat hij Armeense en Joodse elementen met elkaar zal trachten te verzoenen. Bij het stuk Freedom to a Slave vertelt hij een anekdote over een Braziliaanse TV-serie die in Moskou zeer gemengde reacties opriep. De mannen vonden het een vreselijke serie, de vrouwen praatten nergens anders meer over.

Ook met hun kleding leggen de leden van het trio demonstratief de nadruk op de verschillen tussen mensen. Fagottist Alexander Alexandrov is gekleed in rokkostuum met butterfly, hij representeert de Westeuropese symfonische traditie. De met zeer roze benen gezegende euphoniumbespeler Arkadi Kirichenko draagt een Afrikaans hemd, een Bermuda-broek en schattige sandalen, en moet dus wel ervaring hebben in Dixieland-orkesten. Leider Letov ten slotte is vlakbij de grens met China geboren en wenst het Oosterse element te benadrukken. Hij heeft een kale bovenschedel, draagt het resterende haar zeer lang en is gehuld in een witte jurk met daaronder een soort harembroek. Hij loopt op blote voeten waardoor zijn ritmische aanleg goed is waar te nemen: de grote teen van zijn rechtervoet geeft consequent de maat aan.

Dat het ondanks deze verschillen best nog goed kan komen, dus wellicht ook met de USSR, wordt duidelijk in een programma dat heel helder is opgebouwd en gaandeweg 'jazzier' wordt. De groep toont een voorkeur voor het ABA-schema en dat leidt tot heldere resultaten bijvoorbeeld in Lenin in Zurich. In de eerste A wordt de toonhoogte gaandeweg lager, in het B-deel blaast iedereen 'sub' dat wil zeggen zeer zacht met veel valse lucht, in deel 3 wordt de A-procedure herhaald, zij het dat nu de toonhoogte gaandeweg hoger wordt.

Tijdens een gesprekje in de kleedkamer vertellen de musici goed ingevoerd te zijn in de Nederlandse scene, de namen van Willem Breuker en Han Bennink rollen er moeiteloos uit. Dat dat alles geen grootspraak is, blijkt na de pauze in een euphoniumsolo in Jazzov waarin Kirichenko listig een zeer Hollands Sinterklaaslied heeft verwerkt. Het mooiste en laatste stuk getiteld Flamingo Dreaming bevat twee schitterende solo's, een van fagottist Alexandrov en een van Letov op baritonsax. Het applaus klinkt meer dan beleefd: laat die Russen maar komen.

Was dit te elfder ure ingelaste concert al een mooi voorproefje van het speciale glasnost-programma op het komende North Sea Jazz Festival, op 15 juni staat het kwartet van pianist Vladimir Chekassin op het BIM-Huis-programma. Weer heel anders dan dit Tri'O', maar eenheidsworst is nu eenmaal de meest schaarse worst die er momenteel in de USSR te krijgen is.

Concert: Tri'O' uit de USSR bestaande uit Sergej Letov (fluiten, piccolo, basklarinet, sopraan- en baritonsaxofoon), Alexander Alexandrov (fagot, klarinet en Arkadi Kirichenko (euphonium en vocaal). Gehoord: 30/5 BIM-Huis, Amsterdam.