Mitsotakis legde bases van VS niets meer in weg

ATHENE, 31 mei De Verenigde Staten en Griekenland hebben gisteren in Athene na twee jaar onderhandelen een nieuw akkoord van defensieve samenwerking tussen de VS en Griekenland geparafeerd dat voorziet in bestendiging van Amerikaanse bases op Griekse bodem. Anders dan dat van 1983, dat een geldigheidsduur van vijf jaar had, kan het pas over acht jaar worden opgezegd, naar het voorbeeld van het recente Spaans-Amerikaanse akkoord. Sinds april is in Athene de conservatieve regering Mitsotakis aan het bewind, die de Amerikanen weinig meer in de weg legde.

De precieze inhoud zal pas over twee weken worden bekend gemaakt, maar reeds eerder was van Amerikaanse zijde aangekondigd dat twee van de vier grote bases zullen worden opgeheven: de vliegbasis Elliniko vlak bij de Atheense luchthaven en de afluisterbasis Nea Makri, dertig kilometer buiten de hoofdstad. Een deel van hun functies zal worden overgeheveld respectievelijk naar de grote vlootbasis Souda op Kreta waar ruimte is voor de hele zesde vloot en het communicatiecentrum Gourla op het zelfde eiland.

Een socialistische regering onder Andreas Papandreou was in 1981 aan de macht gekomen met leuzen als 'Weg met de bases des doods'. Toen het geldende verdrag in 1983 afliep, zette hij echter, tot woede van de communistische oppositie, nieuwe onderhandelingen in. Het nieuwe verdrag was, in de woorden van Papandreou, gericht op 'verdwijning van de bases' omdat het in 1988 automatisch afliep, waarna de Amerikanen nog slechts 17 maanden de tijd zouden hebben om hun biezen te pakken. In dat jaar begon Papandreou echter, tot nog grotere woede van de communisten, wederom onderhandelingen over een 'geheel vernieuwd verdrag' dat tevens het Griekse nationaal belang moest dienen.

Deze onderhandelingen werden vorig jaar wegens de verkiezingen afgebroken, maar volgens de huidige regeringswoordvoerder was toen al 90 procent overeengekomen van wat nu is vastgelegd. De socialistische en communistische oppositie bekritiseren de achtjarige duur ('praktisch tot in de volgende eeuw') alsmede het feit dat Kreta nu een soort Amerikaans bastion wordt.

Papandreou klaagt bovendien dat er niet, zoals in 1983, een 'beeindigingsclausule' is maar dat het, behoudens opzegging, automatisch wordt verlengd. Ook is niet vastgehouden aan zijn visie dat er een referendum over zou moeten worden gehouden. Het akkoord zou in juli aan het oordeel van het Griekse parlement worden onderworpen waar Mitsotakis over 151 van de 300 zetels beschikt, plus (onzeker) de twee van de islamitische minderheid.