Jeltsin wil spoedig soeverein Rusland

MOSKOU, 31 mei De Russische republiek zal in de komende honderd jaren haar 'soevereiniteit' verwezenlijken, de regering van Sovjet-premier Ryzjkov moet aftreden na het indienen van haar onaanvaardbare economische hervormingsprogramma en Rusland begint binnenkort afzonderlijk van de Unie onderhandelingen met de Baltische staten, die het recht hebben onafhankelijk te worden. Amper een dag na zijn verkiezing heeft Boris Jeltsin, de nieuwe president van de Russische federatieve republiek, al zijn eerste dreigementen geuit aan het adres van de leiding van de Sovjet-Unie.

Het 'centrum' zal zijn macht moeten opgeven, zei Jeltsin gisteren op een twee uur durende persconferentie in de plenaire vergaderzaal van het Russische parlement, waarvan hij sinds dinsdag voorzitter is. Hij zei niet uit te sluiten dat Rusland uit de Unie stapt als president Gorbatsjov niet bereid is tegemoet te komen aan zijn eisen, die voortvloeien uit de Russische soevereiniteit die een dezer dagen wordt geproclameerd.

Hiermee verhoogde Jeltsin niet alleen de politieke druk op zijn rivaal, hij plaatste tevens een tijdbom onder het bestaan van de Sovjet-Unie zelf. Rusland is het hart van de Sovjet-staat. Zonder Rusland heeft de Unie geen reden van bestaan meer.

In de ontwerp-verklaring over de soevereiniteit staat onder andere dat de wetten en de grondwet van de Sovjet-Unie ondergeschikt worden gemaakt aan de Russische wetgeving. Jeltsin wil bovendien dat het centraal planbureau van de Unie, Gosplan, wordt ontmanteld. Het economische hervormingsplan van Unie-premier Ryzjkov zal uiteraard ook moeten worden ingetrokken. De aangekondigde prijsverhogingen zijn volgens Jeltsin onaanvaardbaar.

De Russische republiek wenst een eigen buitenlandse politiek te voeren, te beginnen met zelfstandige consulaten en aparte afdelingen op de Sovjet-ambassades in het buitenland. Dit moet, als de financiele situatie het toelaat, uitmonden in een eigen zetel in de Verenigde Naties.

Alleen het defensiebeleid wil Rusland aan de Unie delegeren, zij het dat Jeltsin gisteren wel eiste dat de onvoorwaardelijke dienstplicht wordt afgeschaft en gewetensbezwaarden de kans krijgen vervangende taken te verrichten.

Pag.5: Vervolg