Grindwinning geeft Limburg meer plassen dan Friesland

ROERMOND, 31 mei In Limburg is de discussie over verdere vergrindingen in het Maasdal weer in volle gang. Aanleiding is de bestuursovereenkomst die de provincie op het punt staat te sluiten met minister Maij-Weggen van verkeer en waterstaat. In de overeenkomst zal worden afgesproken dat uit het Limburgse Maasdal nog hooguit 35 miljoen ton grind mag worden gewonnen; de helft minder dan aanvankelijk de bedoeling was. De overeenkomst heeft een 'open einde', wat wil zeggen dat er niet in wordt afgesproken wanneer de laatste baggerschuit uit het Maasdal moet zijn verdwenen. En dat valt slecht bij onder meer een aantal leden van Provinciale Staten, die een duidelijke einddatum willen.

Ook de Limburgse Milieufederatie en plaatselijke milieugroeperingen, die vinden dat het Maasdal langzamerhand genoeg is aangesproken, roeren zich. In de loop der jaren zijn er al 3.000 hectare Maasplassen ontstaan en is het cultuurlandschap van de Maas zwaar geteisterd. De smalle strook Limburg bezit al meer waterplassen dan de hele provincie Friesland. Daar zou nu nog eens 1.800 hectare bij moeten komen. De Limburgse Milieufederatie noemt verdere grindwinning maatschappelijk onaanvaardbaar. De federatie heeft dat laten weten aan de leden van de Kamercommissie voor verkeer en waterstaat, die zich over het 'grindakkoord' moeten uitspreken. 'U beseft kennelijk niet hoe massaal het verzet in de bevolking is', aldus de Federatie in de brief aan de Kamercommissie.

De (Limburgse) fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer, Th. Woltgens, zei onlangs op een bijeenkomst in Limburg: 'Het is mooi geweest met het baggeren in dit smalle strookje Limburg. Tegen de eeuwwisseling moet het afgelopen zijn'. De grindproducenten zijn het in ieder geval met de bestuursovereenkomst niet eens. Zij menen dat in de komende decennia nog best 100 miljoen tond grind uit het Maasdal is te halen. Ze vinden dat dat dan wel zo moet gebeuren dat de natuurwaarde van het gebied na ontgrinding wordt hersteld. Daarvoor lieten ze drie onafhankelijke bureaus plannen maken die vorige week werden gepresenteerd. In die plannen wordt het Maasdal van Venlo tot en met Eijsden in het uiterste Zuiden verdeeld in vier sectoren. In de noordelijke zone tussen Venlo en Beesel moet het accent komen te liggen op de landbouw. Daar wordt niet ontgrind. Tussen Beesel en Echt liggen er volgens de plannenmakers na verdere ontgrinding grote kansen voor natuur en recreatie. Ten Zuiden van Maastricht moet geen grind meer worden gewonnen omdat het hier gaat om verstedelijkt gebied.

Naar aanleiding van de nieuwe discussies rijst ook de vraag of de bouwwereld beslist over grind moet beschikken. Volgens prof. dr. J. Bijen, directeur van het instituut voor materiaal- en milieuonderzoek Intron, kan per jaar uit 8 miljoen ton sloopafval 5 miljoen ton grindvervangend materiaal worden gewonnen. Bijen, die in Delft hoogleraar is, zei dit onlangs bij de opening van de vestiging van zijn bedrijf in Sittard. Het bedrijf houdt zich onder meer bezig met recycling van sloopmateriaal. Bovendien kan er uit de 600.000 ton vliegas uit de elektriciteitscentrales nog eens 150.000 ton grindvervanger worden gemaakt, meent Bijen. Daarmee is de binnenlandse behoefte aan naar schatting 10 miljoen ton grind per jaar niet gedekt. Wat resteert zou men volgens Bijen moeten importeren. Maij-Weggen meent te weten dat er in de Noordzee ook grind winbaar is. Het zou dan gaan om 20 tot 30 miljoen ton per jaar. Maar deskundigen menen dat dit grind onbruikbaar is in beton wegens het hoge zoutgehalte.

VVD-Kamerlid A. Jorritsma zegt dat de minister met het binnenkort te sluiten 'grindakkoord' beloften doet die niet waar gemaakt kunnen worden. In het akkoord zou de minister zich ertoe verplichten in de komende jaren voor voldoende grindververvangend materiaal te zorgen. Volgens Jorritsma kan een dergelijke belofte helemaal niet worden gedaan omdat er nog te weinig zekerheid over bestaat.

Een complicerende factor in de hele geschiedenis is de overeenkomst die de provincie Limburg in 1983 sloot met de onderneming Aqua Terra. Deze onderneming is eigenaar van grote delen van het ontgrinde Maasdal in Midden-Limburg. Afspraak met de provincie is dat het na 1992 in het gebied van Aqua Terra afgelopen is met ontgrindingen. Vanaf dat jaar wil de firma de resterende grindgaten inrichten als recreatiegebied. Maar de provincie zit vast aan een akkoord met de grindproducenten waarin deze langere winning is toegezegd. Aqua Terra heeft de provincie nu al gedreigd met schadeclaims van 'vele tientallen miljoenen'.