Enschede pakt achterstandswijken aan

ENSCHEDE, 31 mei Het blijkt goed mogelijk om op gemeentelijk niveau iets te doen voor mensen in achterstandssituaties. Die conclusie trekken bestuurders van de gemeente Enschede na de evaluatie van vier jaar zogenoemd Probleem Cumulatie Gebieden(PCG)-beleid in die gemeente. PCG-beleid is de voorloper van wat het kabinet onder de noemer sociale vernieuwing wil verwezenlijken.

Enschede kreeg met 17 andere Nederlandse gemeenten in 1986 toestemming (en geld) voor PCG-beleid in wijken waar achterstandssituaties zich ophopen. PCG-beleid, zo stelde gisteren de Enschedese wethouder van sociale zaken mevrouw O. M. B. Halsema bij de presentatie van het onderzoeksrapport, blijkt een kleinood te zijn. 'We moeten de mogelijkheden ervan niet overschatten. Maar het kan wel de aanzet geven tot werkelijke maatschappelijke veranderingen.' Het PCG-beleid gaat uit van de 'nieuwe' filosofie dat achterstand per gebied, en niet per afzonderlijk probleem, moet worden bestreden. In Enschede kwamen zeven probleemwijken in aanmerking voor een speciale benadering door het gemeentebestuur. Het zijn wijken waar de werkloosheid hoger is dan elders in de stad, waar de woonomgeving van mindere kwaliteit is en waar (dus) sprake is van leegloop. Er werd een wijkcoordinator aangesteld en er kwam een buurtwinkel waar bewoners met klachten, maar vooral met ideeen, terecht kunnen. Er werden projecten opgezet voor de bewoners: werk- en/of leerprojecten (voor modinettes, kapsters en stratenmakers), projecten ter verbetering van de woonomgeving, gastouderprojecten, koffie-ochtenden en interculturele bijeenkomsten. In vier jaar tijd 69 projecten. Totale kosten: ongeveer 11 miljoen gulden. Het geld kwam van het ministerie van binnenlandse zaken, het gewestelijk arbeidsbureau, het Europees Sociaal Fonds en van de gemeente.

Relatief

Enschedese onderzoekers hebben 'gemeten' hoe de situatie van de bewoners in die wijken in vier jaar is veranderd. Natuurlijk, gaf Halsema gisteren toe, kan nooit feitelijk worden bewezen dat veranderingen alleen door PCG-beleid tot stand zijn gekomen. Maar door het betrekken van controlewijken in het onderzoek, waar in die vier jaar geen verbeteringsbeleid was gevoerd, en de veelheid 'metingen' mag de uitkomst wel als waarschijnlijk worden aangemerkt. Het sociaal-economisch klimaat in de meeste PCG-gebieden verbeterde niet significant, maar de drie controlebuurten, zonder PCG-beleid, waren er na afloop van de gemeten periode (86-89) wel slechter aan toe. Het aantal inwoners in de PCG-gebieden daalde met 4 procent, in Enschede zelf nam de bevolking toe met 0,5 procent, maar in de controlebuurten daalde het aantal inwoners met 8 procent. En dan de werkloosheidscijfers, die in de PCG-buurten natuurlijk een heel belangrijke graadmeter zijn. De meeste activiteiten in de wijken zijn er immers op gericht dat cijfer omlaag te halen. Welnu, ook daar werden positieve resultaten gemeten. In vijf van de PCG-buurten blijkt de afname van de werkloosheid namelijk sterker dan stedelijk (al blijft het niveau boven de stedelijke norm). Opmerkelijk is wel dat de werkloosheid onder Nederlanders sterker is afgenomen dan die onder buitenlanders. Halsema: 'Natuurlijk, het zijn heel vaak maar relatieve verbeteringen, maar het maakt toch duidelijk dat PCG-beleid aanzetten tot verbeteringen kan geven'.

De wethouder vindt dan ook dat het experiment geslaagd kan worden genoemd. 'Gebleken is dat het loont om in kleine buurten geconcentreerd middelen in te zetten om achterstanden te verkleinen.'

Een wijk is soms nog een te grote eenheid, aldus Halsema, op buurtniveau werken is vaak nog beter.

In Enschede gaat men door met het PCG-beleid. Binnenlandse Zaken blijft er vooralsnog 850.000 gulden per jaar voor uittrekken. En er is een convenant gesloten met het gewestelijk arbeidsbureau dat de komende drie jaar jaarlijks 2,1 miljoen beschikbaar stelt. Wel heeft het GAB laten weten dat Enschede het beleid nog meer moet richten op de allochtone bevolking. Wat Halsema niet zint, zegt ze, omdat het beleid in de achterstandbuurten in het algemeen voor alle bevolkingsgroepen blijkt te werken.

De gemeente geldt ook als proefgebied voor sociale vernieuwing. Veel projecten die nu al in de wijken lopen zullen in dat beleid naadloos passen. Halsema: 'Er is reden tot opgewektheid. We blijken een methode te hebben gevonden om achterstanden daadwerkelijk in te lopen'.