Bonn: onroerend goed DDR terug naar eigenaars

BONN, 31 mei De Westduitse regeringscoalitie staat erop dat onteigende grond en huizen in de DDR straks, na de invoering van de Duitse monetaire unie op 2 juli, aan vroegere Westduitse eigenaars worden teruggegeven.

Zij weigert akkoord te gaan met DDR-plannen om Westduitsers in beginsel slechts financieel schadeloos te stellen voor dit voormalig bezit van onroerend goed.

De Oostduitse minister van volkshuisvesting, Axel Viehweger (lid van de liberale FDB en sinds '78 lid van de Oostduitse blokpartij LDPD), heeft dit onlangs voorgesteld. In de Westduitse regeringscoalitie heeft vooral de liberale FDP daar grote bezwaren tegen. Ze houdt er aan vast dat de aankoop van onroerend goed in de DDR niet voorlopig mag worden beperkt tot Oostduitsers, onder meer omdat dit remmend zou werken op de bereidheid om in de DDR te investeren.

De Westduitse minister van volkshuisvesting, mevrouw Gerda Hasselfeldt (CSU), noemde de suggestie van haar DDR-collega Viehweger gisteren 'eenzijdig en weinig bruikbaar'.

Zij wees erop dat de Oostduitse begroting zulke massale schadeloosstellingen eigenlijk ook niet toelaat. Wel zei zij het eens te zijn met plannen om Oostduitse huurders met voorrang in de gelegenheid te stellen hun woningen te kopen.

Na het door kanselier Kohl voorgezeten wekelijkse coalitie-overleg in Bonn is gisteren een verklaring uitgegeven waarin het heet 'dat in de DDR particulier eigendom moet worden gegarandeerd en op korte termijn een sociaal aanvaardbare oplossing dient te worden gevonden voor nog niet opgeloste vermogensproblemen'.

Voorts: 'Onteigend vermogen moet in beginsel worden teruggegeven, slechts bij wijze van uitzondering kan worden besloten tot schadeloosstelling'. In de planning van de regeringen in Bonn en Oost-Berlijn moet het Duits-Duitse staatsverdrag op 21 juni parlementair zijn afgehandeld. Tien dagen later moet de monetaire unie ingaan. In de Bondsdagcommissie die het verdrag behandelt zijn gisteren zowel over het gevraagde tempo als over de inhoud van het verdrag opnieuw spanningen tussen de regeringscoalitie en de oppositie (SPD en Groenen) gebleken.

Vooral de door de SPD gewenste extra bescherming voor DDR-bedrijven in een overgangsfase na de invoering van de markteconomie stuit op tegenstand van minister Waigel (CSU). Hij rekende gisteren voor dat die bedrijven al op een lastenverlichting van 110 miljard mark mogen rekenen nu zij dadelijk niets meer hoeven af te dragen aan de DDR-staatskas, de prijssubsidies worden afgeschaft en het Westduitse belastingstelsel wordt ingevoerd. Per bedrijf leidt dat tot een vermindering van produktiekosten met 30 tot 50 procent, zei Waigel. Bij de geplande omzetting van Oostduitse 'volkseigen' bedrijven in nv's, die volgens Bonn overigens te traag verloopt, vallen ook grond en gebouwen aan de nv's toe. Daardoor neemt hun kredietwaardigheid sterk toe, aanvullende structurele hulp moet er slechts op gericht zijn snelle investeringen uit te lokken. Waigel weigert ook om naast de afgesproken wisselkoers van 2 op 1 tussen Ostmark en D-mark de Oostduitse bedrijfsschulden van meer dan 100 miljard D-mark kwijt te schelden (over te nemen). Niet de schulden maar verouderde produkten en produktiemethoden zijn in de DDR het probleem, zei hij.

De Bundesbank in Frankfurt houdt strikt geheim hoe zij voor1 juli het nieuwe, al gedrukte Westduitse geld naar de DDR zal overbrengen. Inclusief de buitenlandse schuld en bedrijfsliquiditeiten (12,5 miljard) moet 440 miljard Ostmark in D-mark worden omgezet, aldus gisteren de plaatsvervangend president van de Oostduitse staatsbank, Wolfried Stoll. Een groot deel daarvan staat op circa 25 miljoen bank- en postrekeningen die de 16 miljoen Oostduitsers hebben of nog openen, bijvoorbeeld voor gezinsleden. De gigantische wisseloperatie zal geheel via de bank- en postkantoren verlopen, elke Oostduitser (oud of jong, rijk of arm) moet daar een rekening hebben om te kunnen wisselen. In vele Oostduitse steden staan daarom dezer dagen rijen mensen voor bankgebouwen op hun beurt te wachten. De opzet van de wisseloperatie moet speculatie voorkomen en het mogelijk maken onwettig verkregen vermogen te blokkeren.