Aan vooravond top met Bush; Gorbatsjov onverzoenlijker over Duitsland

WASHINGTON, 31 mei Sovjet-president Michail Gorbatsjov heeft aan de vooravond van zijn topontmoeting met de Amerikaanse president, George Bush, tegenstrijdige signalen gegeven over de kwestie van de militaire status van een verenigd Duitsland.

Gorbatsjov zei dinsdag nog er 'zeker' van te zijn dat de Sovjet-Unie en de VS overeenstemming over deze zaak zouden kunnen bereiken, gisteren daarentegen stelde hij zich harder op. Voor zijn vertrek uit de Canadese hoofdstad Ottawa naar Washington zei Gorbatsjov over een eventueel NAVO-lidmaatschap van een verenigd Duitsland:'Ik denk dat als u die hoop heeft, ik u moet teleurstellen.'

Hij verklaarde verder 'dat het Westen niet heeft nagedacht, maar heeft geprobeerd om te dicteren en dat bevalt ons niet'. Eerder op de dag in Ottawa had hij al zijn teleurstelling geuit over de omstandigheid dat het Westen steeds weer aandringt op het NAVO-lidmaatschap van een verenigd Duitsland. 'Het lijkt wel op een oude grammofoonplaat die steeds maar dezelfde muziek speelt. Ik zou willen dat we over dit dode punt heen komen en een nieuwe melodie vinden', aldus de Sovjet-president.

De Sovjet-Unie heeft gezegd eventueel bereid te zijn een lidmaatschap van Duitsland van de politieke organisatie van de NAVO te aanvaarden, maar uitdrukkelijk niet van de militaire tak van het bondgenootschap.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, heeft vanmorgen gezegd dat er over het Duitse lidmaatschap van de NAVO niet kan worden onderhandeld. Vandaag zullen beide leiders de eerste directe besprekingen met elkaar houden. Gorbatsjov blijft tot maandag in de VS. Het Amerikaanse onderhandelingsteam voor wapenbeheersing heeft intussen gisteren president Bush laten weten dat hij en Sovjet-president Gorbatsjov tijdens de top een principe-akkoord kunnen tekenen over de beheersing van strategische kernwapens (START). Met de Russische delegatie ontwerpt het Amerikaanse team nu richtlijnen voor een vervolgverdrag: START-II. Functionarissen van het Witte Huis legden nu weer eens de nadruk op wapenbeheersing als onderwerp van de topconferentie tussen Bush en Gorbatsjov. Ze willen kennelijk zo min mogelijk verwachtingen wekken.

De belangrijke punten, de toekomstige vorm van Europa en de situatie in Litouwen, zijn moeilijker tot een oplossing te brengen dan de verdragen over wapenbeheersing. Bush wil geen limieten op het Duitse leger voorstellen. Hij sprak gisteren telefonisch met de Westduitse bondskanselier Helmut Kohl.

Pag.9: Hoofdartikel

Om zeven uur gisteravond landden Michail en Raisa Gorbatsjov op de militaire Edward's Airforce Base in Washington. Er waren minder welkom-borden dan bij zijn vorige bezoek aan Washington tweeeneenhalf jaar geleden. 'De ogen van de wereld zijn op u en op president Bush gericht', zo verwelkomde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, hem. 'Samen hebben onze landen de verantwoordelijkheid om niet alleen de Koude Oorlog achter zich te laten maar ook de conflicten die eraan vooraf gingen. Om dat te doen, moeten we een verenigd Duitsland en een verzoend Europa zien. We moeten het oorlogsgevaar verminderen door kernwapens, chemische en conventionele wapens te beheersen en door regionale conflicten op te lossen.' Gorbatsjov antwoordde, net als Baker lezend van een papiertje, dat 'deze topconferentie in belangrijkheid uitsteekt (boven eerdere topconferenties), ten eerste wegens de belofte die ze behelst tot een eerste grote stap voor het verminderen van kernwapens. Beide zijden hebben nauwkeurig samengewerkt om het voor te bereiden.'

En 'dit is de eerste keer dat de president van de Verenigde Staten en ik genoeg tijd hebben om na te denken en te discussieren, niet alleen in formele zin maar ook in een meer informele omgeving, onder vier ogen, over alle vragen die elk van ons zou kunnen hebben en die onder onze verantwoordelijkheid vallen.' Langs de weg naar de Russische ambassade stonden belangstellenden, soms vijf rijen dik. Er was ook een zeventigtal demonstranten met plakkaten: 'Eindig de blokkade van Armenie nu' en 'USSR, laat de Armeniers een worden'.

In het park tegenover het Witte Huis stond onder anderen een eenzame demonstrant met de tekst: 'Rusland is mooi en groot' en 'Rusland redde de walvissen'.

Gorbatsjov slaapt niet in Blair House, tegenover het Witte Huis. Dat is het normale logeeroord voor bezoekende staatshoofden, maar Gorbatsjov heeft de uitnodiging daarvoor afgeslagen en logeert in de nabij gelegen Russische residentie van de ambassade, waar de muren zeker geen oren hebben.

Gisteren werd eveneens bekend dat Gorbatsjov aan het slot van zijn bezoek aan de Verenigde Staten een gesprek zal hebben in San Francisco met de Zuidkoreaanse president Roh Tae Woo. De Sovjet-Unie en Zuid-Korea hebben op het ogenblik geen diplomatieke betrekkingen, maar de laatste maanden zijn de informele contacten tussen beide landen toegenomen. Verwacht wordt dat ze in navolging van andere Oosteuropese landen binnen afzienbare tijd volledige diplomatieke betrekkingen met elkaar zullen aanknopen.