Militante krakersbolwerken na 'Groningen' bijna geslecht

ROTTERDAM, 30 mei Sinds zondag loopt telkens in de vroege avond een twintigtal krakers onder tromgeroffel een rondje om het hoofdbureau van politie in Groningen. Het is een protest tegen de aanhouding van 150 medestanders die inmiddels verspreid over heel Nederland in voorarrest zitten. Het heeft er alle schijn van dat met die omvangrijke arrestatie zondagochtend bij het Wolters-Noordhoffcomplex het laatste militante krakersbolwerk in Nederland is geslecht.

Amsterdam telt nog een aantal panden waarin krakers zitten. Van de gemeentepanden zijn de belangrijkste 'de Binnenpret' bij de Amstelveenseweg en het voormalig Christelijk weeshuis 'de Wielingen' bij de RAI in Nieuw Zuid. Over 'de Binnenpret' is de gemeente al lange tijd in 'vruchtbare onderhandeling' met de bewoners. Gestreefd wordt naar het verlenen van een legale bewonersstatus. De situatie in 'de Wielingen' is ingewikkelder. Op het moment van de kraak lag er al een bestemmingsplan dat voorziet in de bouw van ongeveer 100 premie- koopwoningen door een projectontwikkelaar. Volgens een woordvoerder van het Gemeentelijk Grondbedrijf kunnen de bewoners een woning krijgen als ze voldoen aan 'bepaalde voorwaarden' waarvan de duur van het verblijf in Amsterdam het belangrijkste is. Bij de installatie van de nieuwe Amsterdamse gemeenteraad manifesteerden de bewoners zich duidelijk: 'Wij eisen de toezegging dat het monument De Wielingen behouden blijft voor betaalbare jongerenhuisvesting.' In het het kraakpand 'Vrankrijk' aan de Spuistraat wordt de pers niet welwillend ontvangen. 'We praten niet met mensen die zomaar komen binnenvallen. Er is geen begrip voor het waarom van kraken. Er is alleen maar belangstelling voor het brute geweld.'

Het grootste gekraakte complex in Amsterdam is eigendom van het Rotterdamse bedrijf Pakhoed. Na vier jaar leegstand werden de drie panden aan de Oude Schans in het hart van de stad in 1981 gekraakt en nu huisvest het complex zo'n 40 bewoners. Pakhoed deed in het verleden een poging om een ontruimingsvonnis te krijgen, maar de eis werd door de rechter afgewezen omdat het bedrijf geen bestemmingsplan kon overleggen. De reden dat Pakhoed de panden van de hand wilde doen was dat 'de woningmarkt zich gunstig leek te ontwikkelen' en dat ze daarmee hun voordeel wilden doen. Pakhoed bereidt momenteel een tweede kort geding voor. Mocht het ooit tot ontruiming komen dan zullen de krakers het pand niet goedschiks verlaten. 'We hebben hier bloed, zweet en tranen ingestoken, we laten ons niet zomaar verjagen.' Sinds twaalf jaar is het Haagse pand Het Brullende Breekijzer aan de Lutherseburgwal gekraakt. Met de kleine groep huidige bewoners is volgens de gemeente 'de verstandhouding prima'.

Ook in het geval van De Blauwe Aanslag, een voormalig belastingkantoor aan het Buitenom en langdurig beschouwd als het krakersbolwerk van Den Haag, wierpen onderhandelingen tussen gemeente en krakers vruchten af. Vier jaar geleden kwam het eerste overleg moeizaam tot stand. Dat resulteerde in een gedoogsituatie en een samen opgesteld 'opknapplan'. Nijmegen had ooit de reputatie van 'kraakstad'. De gemeente zegt inmiddels een 'legale basis' te hebben gecreeerd. 'De Grote Broek is eigenlijk het laatste kraakbastion van Nijmegen', aldus een voorlichter. In dat gebouw in het centrum van Nijmegen zetelde tot 1953 de Nijmeegse Courant. Vijf jaar geleden werd het pand door minstens honderd man gekraakt. De huidige toestand kan volgens de gemeentevoorlichter jaren blijven bestaan. De situatie verandert pas als de eigenaar een ontwikkelingsplan presenteert en bij de rechter vraagt om een ontruimingsbevel. Eigenaar sinds 1953, J. H. Karel, wil alleen maar kwijt dat hij op dit moment geen plannen heeft de het pand te laten ontruimen. 'Daar is de tijd niet rijp voor. Ik wil ook rustig leven.' De situatie heeft de kenmerken van een pat-stelling. De eigenaar doet niets, de krakers hebben geen behoefte te verhuizen. 'We zijn natuurlijk niet echt blij met deze situatie, maar er valt mee te leven. Het heeft een plaats in het normale leven gekregen', aldus de gemeentevoorichter.

Aan de Marijkeweg in Wageningen is vorig jaar een voormalige drukkerij afgebroken waarin krakers huisden. Op het terrein moeten kantoren verrijzen, maar een bouwplan is er nog niet. Uit pellets, stukken plastic en ander door de maatschappij als afval bestempeld materiaal hebben jongeren huisjes gebouwd. Volgens bewoner Herbert zijn ze waterdicht. Een kacheltje waarin hij hout stookt, heeft hem deze winter voor bevriezing behoed. Voedsel betrekt de groep voor een groot deel van de woensdagse markt. 'Het afval mogen we meestal wel meenemen.'

De groep wil liefst niets met de maatschappij te maken te hebben. 'Als de gemeente ons weg wil hebben, kunnen wij daar niets tegen doen', zegt Herbert berustend.