Kans groeit op een breuk tussen Lafontaine en de SPD-fractie

BONN, 30 mei De kans op een breuk tussen de Westduitse socialistische kandidaat-kanselier Oskar Lafontaine en de SPD-fractie in de bondsdag groeit. Ondanks Lafontaines categorische eis van dit weekeinde om het Duits-Duitse staatsverdrag in de bondsdag af te wijzen blijft partij- en fractievoorzitter Hans-Jochen Vogel namelijk streven naar een akkoord met de Westduitse regering. In een eerste gesprek met Kohl over door de SPD-fractie gewenste aanvullingen op het staatsverdrag, dat de Duitse monetaire, economische en sociale unie per 2 juli regelt, is gisteren volgens Vogel 'heel veel in beweging gebracht in onze richting'.

Voor 12 juni is een vervolgafspraak gemaakt. In Bonn wordt nu openlijk gespeculeerd over een mogelijk terugtreden van Vogel of Lafontaine. Vogel weigerde gisteren commentaar over de beschikbaarheid van Lafontaine als kandidaat-kanselier. Zonder diens naam te noemen zei hij wel dat 'openlijke uitlatingen over het gewenste stemgedrag' der SPD-fractie 'niet erg helpen'.

Zelf heeft Vogel ongevraagd en schriftelijk meegedeeld niet aan aftreden te denken.

Lafontaines vertrouwensman Rainhard Klimt, fractieleider van de SPD in het Saarlandse parlement, heeft intussen gewaarschuwd dat er 'een ernstige situatie' voor de kanselierskandidaat ontstaat als de bondsdagfractie van de partij toch met het verdrag instemt. Vogel, die het meningsverschil met Lafontaine eergisteren bezwerend 'een storm in een glas water' noemde, houdt vast aan een begin vorige week uitgegeven compromis-verklaring van het bestuur en de bondsdagfractie van de SPD. Daarin werd het verdrag 'in zijn huidige vorm' weliswaar afgewezen maar tevens werd ruimte gelaten voor aanvaarding mits Bonn en Oost-Berlijn tot veranderingen en aanvullingen bereid zouden zijn. Na die compromis-verklaring, die in de verdeelde SPD weer vele voor- en tegenstanders bijeenbracht, bood kanselier Kohl onderhandelingen over zulke aanvullingen aan. Daarna volgde afgelopen weekeinde Lafontaines oproep aan de bondsdagfractie in elk geval tegen het verdrag te stemmen. In de bondsraad zou de SPD het volgende maand dan wat hem betreft kunnen 'laten passeren'. Kohl had onderstreept dat het verdrag ook wat de regering in Oost-Berlijn betreft niet kan worden veranderd en dat van de invoering van de D-mark in de DDR per 2 juli niet kan worden afgeweken. Dat zou 'een catastrofale toestand' in de DDR en 'een bittere teleurstelling' voor de Oostduitsers met zich meebrengen en het risico van hun hernieuwd massaal vertrek naar de Bondsrepubliek. Als de SPD-fractie het (aangevulde) verdrag volgende maand aanvaardt betekent dat niet dat zij ook instemt met eventuele vervroegde gemeenschappelijke Duitse parlementsverkiezingen, zo had Kohl verzekerd. Seiters, de minister die namens Bonn met de DDR-regering over het al getekende staatsverdrag onderhandelde, verklaarde dat het gesprek in een 'constructieve en ontspannen atmosfeer' was gevoerd. Wie het verdrag afwijst of de invoering van de D-mark in de DDR vertraagt neemt 'een grote verantwoordelijkheid op zich', zei hij. Volgens Lambsdorff hadden de vertegenwoordigers van de coalitie 'het de SPD-delegatie bespaard de naam van Lafontaine te noemen'.

Drie gemeenschappelijke werkgroepen van de bondsregering en de SPD zullen tot 12 juni oplossingen helpen voorbereiden voor de aanvullingen inzake: 1) extra bescherming voor DDR-bedrijven bij de overgang naar de markteconomie; 2) een snellere verscherping van het milieubeleid in de DDR en 3) het laten vervallen van onrechtmatig verworven vermogen van de Oostduitse communistische partij (SED, nu PDS) en met haar destijds samenwerkende partijen en organen. Vogel, die zijn eindoordeel opschort tot na 12 juni, zei dat hem was gebleken dat de bondsregering 'net als wij' denkt over extra maatregelen die na 2 juli 'vermijdbare werkloosheid' in de DDR kunnen voorkomen. Overeenstemming was gisteren bereikt over een gemeenschappelijke verklaring waarin de beide Duitse parlementen op 21 juni de onaantastbaarheid van de Poolse westgrens zullen uitspreken.