Colombiaans voetbal heeft opkikker hard nodig

BOGOTA, 30 mei Meer nog dan de andere deelnemers aan het wereldkampioenschap voetbal in Italie zullen de spelers van het Colombiaanse team proberen de aandacht te trekken van buitenlandse bij voorkeur Europese clubs in de hoop op vette contracten.

Maar ook de miljoenen hinchas, de supporters van het nationale elftal, kijken reikhalzend uit naar een succesvolle Mundial van de mannen van trainer Maturana. Een psychologische opkikker is hard nodig in het land waar angst en terreur regeren en gewelddadigheid en straffeloosheid het imago in het buitenland bepalen.

Waren de spelers van de Colombiaanse verenigingen tot voor kort de best-betaalden in Latijns Amerika, nu is het afgelopen met het grote geld. De malaise in het voetbal is er compleet en, zoals bij zoveel andere problemen in dit land, is dat te wijten aan de machtige cocainemafia. De vijftien eerste-divisieclubs hebben de gevolgen van president Barco's 'frontale oorlog' tegen de drugskartels van Medellin en Cali aan den lijve ondervonden. De eigenaar van de club Millionarios werd in december vorig jaar doodgeschoten door de politie. Hij was Jose Gonzalo 'de Mexicaan' Rodriguez Gacha, tot aan zijn dood een van de meest-gezochte drugsbaronnen.

Het zowel sportief als narco-zakelijk concurrende America werd herfst vorig jaar door politie en leger opgerold als onderdeel van een grootscheepse campagne van de Colombiaanse justitie tegen bezittingen van drugshandelaren. Santa Fe onderging hetzelfde lot. In de kelders van het clubgebouw werd een laboratorium voor de produktie van cocaine ontdekt, tot 'grote verbazing' van de eigenaren van de club. Wat iedereen in Colombia eigenlijk wel wist, kwam in de afgelopen maanden van de drugsoorlog in volle omvang naar buiten: het professionele Colombiaanse voetbal is in handen van de drugsmafia.

De inbeslagnames door de autoriteiten hebben de grote clubs in een moeilijke situatie gebracht. Niet alleen is er geen geld meer om buitenlandse spelers aan te kopen, de Colombiaanse sterren kijken nu uit naar mogelijkheden elders. Zo werd vorige week bekend dat de aanvallers Alveiro 'Palomo' Usuriaga en Miguel 'Niche' Guerrero van America volgend seizoen voor Malaga zullen uitkomen. Met de twee transfers is in totaal ruim 1,3 miljoen dollar gemoeid, waarvan een miljoen in het geval van Usuriaga die al op proef is bij Malaga. De transfer van Usuriaga was de duurste in de geschiedenis van het Colombiaanse voetbal na de overstap in 1988 van middenvelder Carlos 'El Pibe' Valderrama van Deportivo Cali naar Montpellier voor 1,6 miljoen dollar.

Met de transfer van Valderrama was echter iets merkwaardigs aan de hand. Deze peroxide versie van Ruud Gullit had laten weten dat hij graag voor een Italiaanse club wilde spelen. In april 1988 zou Lazio in Rome Deportivo Cali 5,5 miljoen dollar voor Valderrama hebben geboden. Maar enkele dagen later tekenden 'El Pibe' en Deportivo ineens het contract met Montpellier voor, naar eigen zeggen, 1,6 miljoen. In kringen van sportjournalisten in Colombia wordt er rekening mee gehouden dat in werkelijkheid het dubbele van dit bedrag is ontvangen en dat Deportivo en Valderrama het verschil hebben gedeeld.

Hoewel het ingrijpen van de Colombiaanse overheid de grote geldstromen voorshands aan banden heeft gelegd en de clubs onder curatele van twee bewakingsinstanties staan, kwam de grote klap voor het Colombiaanse voetbal in november vorig jaar toen scheidsrechter Ortega in Medellin werd vermoord. De reden was vermoedelijk een voor de dader ongunstig uitgepakte uitslag waardoor hij een weddenschap had verloren. De voetbalbond legde de competitie stil.

De afgelopen maanden hebben de verenigingen zich bezig gehouden met een semi-officieel kampioenschap, het Torneo Apertura, waarin de 'coca-clubs' America, Millionarios, Santa Fe en Atletico Nacional (naar wordt gezegd de club van drugsbaron Pablo Escobar) als eerste vier zijn geeindigd. Ondanks de huidige misere geloven Colombiaanse sportjournalisten dat het ingrijpen van de regering het voetbal als geheel goed zal doen. 'De clubs in de lagere divisies varen hier wel bij', zegt Jaime Vasquez van het weekblad Semana. Volgens hem kan het Colombiaanse voetbal de komende jaren weer groeien, indien de verenigingen zich 'gewennen aan de nieuwe realiteit'. De clubs moeten, aldus Vasquez, begrijpen dat voetbal weer een 'schone zaak' moet worden. Een voorwaarde hiervoor is, dat de clubs in handen komen van nieuwe eigenaren en managers.

Onbekend zal wel blijven hoeveel de Colombiaanse spelers in de loop der jaren van hun meest kapitaalkrachtige hinchas, de drugsbaronnen, hebben ontvangen. In zijn weinig bescheiden getitelde boek 'Maturana' vertelt Francesco Maturana, de trainer van Medellins Atletico Nacional en coach van het nationale elftal, dat drugsbaron Pablo Escobar de sterspelers van zijn favoriete team placht op te bellen na afloop van een goed gespeelde wedstrijd om bij die gelegenheid premies uit te delen. Maturana ziet in zijn boek geen been in dat soort praktijken. 'Is het aan mij om nee te zeggen als er iemand langs komt die de jongens tien miljoen pesos (momenteel zo'n 40.000 gulden) premie wil geven?' Het nationale elftal, zo bezweren de Colombianen, is echter niet aangetast door dit soort dinero caliente (warm geld). Het wordt gewoon gefinancierd door de Colombiaanse voetbalbond, die op zijn beurt gelden ontvangt van het Instituto Colombiano de Deportes, een overheidsinstelling. Langs de lijn worden nog wat pesos opgepikt met de televisierechten en de creditcard-organisatie Master Card heeft beloofd van elke transactie 1 peso af te staan voor de 'jongens'. Met die jongens gaat het intussen niet geweldig. Het nationale elftal, dat in groep D uitkomt tegen potentieel wereldkampioen West-Duitsland, Joegoslavie en de Verenigde Arabische Emiraten, is neergestreken in Villa Pallavicini nabij Bologna. In een oefenwestrijdje tegen het plaatselijke Polideportivo Pallavicini werd nog met 11-1 gewonnen. Maar tijdens uitstapjes naar Polen (tegen Lech Poznan) en Egypte ging het de Colombianen minder vlot af met tweemaal een 1-1 gelijk spel. Een slappe vertoning, zo oordeelden de meegereisde Colombiaanse verslaggevers.

Coach Maturana heeft laten weten dat nog maar zes van de elf plaatsen zeker zijn in het team. Doelman Rene Higuita komt in elk geval tussen de palen. Zijn wensdroom is, tijdens het WK zelf een keer te scoren, en dan niet uit een strafschop. Ook captain Valderrama, de verdedigers Luis Carlos Perea en Andres Escobar, de middenvelder Leonel Alvarez en de uitblinker van de Colombiaanse aanval, Arnoldo Iguaran, staan in de basisopstelling. In de ziekenboeg is het echter dringen: de spits John Jairo Trellez (uitkomend voor Zurich), 'mede-Zwitser' Escobar (Young Boys Bern) Ricardo Perez en Carlos Hoyos kampen met blessures. Ondanks de zware poule geloven de Colombianen dat het bereiken van de tweede ronde tot de mogelijkheden behoort. 'Dit is het beste elftal in de Colombiaanse voetbalgeschiedenis', zegt sportjournalist Vasquez, en niet zonder trots: 'De stijl van spelen lijkt op die van Brazilie.'