Presidentieel adviseur: Gorbatsjov staat niet achter deprijsverhoging

ROTTERDAM, 29 mei President Gorbatsjov van de Sovjet-Unie heeft zich niet gecommitteerd aan de prijsverhogingen die premier Ryzjkov vorige week heeft aangekondigd. Dat zegt zijn economisch adviseur en lid van de Presidentiele Raad professor Stanislav Sjatalin vandaag in een vraaggesprek met de Britse Financial Times. Letterlijk zegt hij: 'De president is niet de regering. De regering stelde het plan op. Nu zal de Opperste Sovjet er een beslissing over nemen en de president zal later zeggen wat werkelijk wordt gedaan.' Sjatalin wees er op dat de toespraak die Gorbatsjov zondagavond voor de Sovjet-televisie hield beslist niet betekent dat de president het plan ziet als de juiste formule en het als zodanig steunt. Gorbatsjov riep de Sovjet-burgers toen op tot kalmte.

Sjatalin verwacht dat de Sovjet-bevolking in het beloofde referendum de maatregelen vierkant zal afwijzen. 'Als je de mensen alleen maar vraagt of ze een markt willen, zullen ze nee, nee en nog eens nee zeggen. Het komt dus aan op een zorgvuldige vraagstelling.' Volgens hem heeft de Sovjet-Unie nieuwe en radicalere maatregelen nodig om de economie uit het slop te halen. Aan een alternatief plan wordt dan ook gewerkt, zegt Sjatalin. Probleem daarbij is nog dat de president de absolute noodzaak niet ziet om particulier eigendom aan te prijzen. Maar: 'Onze president is een zeer ondogmatisch man.' Sjatalin meent verder dat de Sovjet-Unie er niet aan ontkomt geld te lenen in het Westen. Hij geeft toe dat aan de vooravond van het bezoek van de president aan de Verenigde Staten zijn uitspraken misschien niet zo handig zijn, maar hij meent dat de zaken duidelijk gesteld moeten worden. 'Zonder grote kredieten uit het Westen zullen we niet in staat zijn de markteconomie op te zetten', zegt hij.

Hij erkent dat de commerciele risico's intussen groter zijn geworden, dat de Sovjet-Unie problemen heeft met het betalen van rekeningen. 'Om een dynamisch proces op gang te brengen zou het Westen moeten helpen', zegt hij, daarbij dwars ingaand tegen de officiele lijn dat Moskou geen Westerse kredieten nodig heeft. Sjatalin verwijt premier Ryzjkov dan ook dat deze geen coherente visie heeft op geld lenen van het Westen.

Vorige week donderdag maakte Ryzjkov forse prijsverhogingen bekend, waarvan die voor brood, dat nu spotgoedkoop is, op 1 juli zou ingaan.