Krappe meerderheid in derde ronde; Jeltsin gekozen totpresident Rusland

MOSKOU, 29 mei Boris Jeltsin is vanmorgen gekozen tot president van de Russische republiek. In de derde stemmingsronde heeft hij Aleksandr Vlasov, lid van het politburo, verslagen.

Jeltsin kreeg 535 stemmen, vier meer dan hij nodig had om tot president te worden gekozen. Op Vlasov stemden 467 leden van het Congres van Volksafgevaardigden van de grootste Sovjet-republiek, aldus een bekendmaking van de verkiezingscommissie. De derde kandidaat, Valentin Tsoj, kreeg elf stemmen. In een eerste reactie zei Jeltsin vanmorgen dat hij zich zal inzetten voor 'de soevereiniteit van de Unie en voor de gelijkwaardigheid en onafhankelijkheid van alle (15) republieken'.

Op de vraag of de Russische republiek deel moet blijven uitmaken van de Sovjet-Unie antwoordde Jeltsin 'ja dat en alleen dat'.

In het verleden heeft Jeltsin gepleit voor het uittreden van Rusland uit de Unie.

Met de verkiezing van Jeltsin is een bijna een week heengegaan van touwtrekken in het Volkscongres om het hoogste ambt in deze Sovjet-republiek. Ook vanmorgen verliepen de procudures in het parlement chaotisch. Woedende aanhangers van Jeltsin bestormden het podium van de congresleiding die voorstelde eerst een stemming te houden over de vraag wie van de kandidaten uit de eerste en tweede ronde zouden worden toegelaten tot de derde ronde. De volgelingen van Jeltsin vreesden dat hun kandidaat door een dergelijke stemming zou worden uitgesloten van deelneming aan deze ronde.

Na de twee ronden waarin hij niet de vereiste meerderheid behaalde, bood Jeltsin gisteren bij wijze van compromis aan een coalitieregering te vormen waarbij hij als progessieve president een conservatieve premier naast zich zou willen accepteren.

Over de benoeming van een nieuwe premier was vanmorgen nog niets bekend. Algemeen wordt er van uitgegaan dat Jeltsin, leider van het radicaal-hervormingsgezinde blok Democratisch Rusland, als president van de Russische republiek een belangrijk opponent zal zijn van Sovjet-president Gorbatsjov. In de strijd om het Russische presidentschap waren gisteren nog drie kandidaten overgebleven, nadat de belangrijkste rivaal van Jeltsin uit de eerste ronde, Ivan Polozkov, zich had teruggetrokken. Behalve Jeltsin en Aleksandr Vlasov, de huidige premier van Rusland, stond Valentin Tsoj uit de provincie Chabarovsk kandidaat. Tsoj behoort tot de Koreaanse minderheid van Rusland en maakte alleen al daarom weinig kans om te worden gekozen.

Portret Jeltsin

Aleksandr Vlasov, die zich vorige week uit de strijd had teruggetrokken omdat hij begreep weinig kans te maken als premier vertegenwoordigt hij de oude orde, was opnieuw door het apparaat naar voren geschoven. Omdat Ivan Polozkov, de eerste partijsecretaris van Krasnodar en een Ligatsjov-volgeling, het tegen Jeltsin aflegde in de eerste ronde, had men besloten nog een laatste poging tegen Jeltsin te wagen met de typische Gorbatsjov-man Vlasov. Zijn toespraak gisteren was niet erg overtuigend en als hij was gekozen, zou dat alleen kunnen worden uitgelegd als een wanhopige stem tegen Jeltsin.

Jeltsin antwoordde gisteren adequaat en rustig op onaangename vragen. Op de vraag waarom hij het woord socialisme nooit meer in de mond neemt, een feit dat menige 'apparatsjik' hier tot grote woede brengt, verwees hij naar Gorbatsjovs vraaggesprek in het Amerikaanse weekblad Time, dat gisteren in de Pravda werd afgedrukt. 'Men vraagt ons vaak', zegt Gorbatsjov in dat interview, 'waarheen wij gaan, of we ons verwijderen van het socialisme of er juist naar op weg zijn. Wij gaan ervan uit dat het noodzakelijk is het potentieel van de socialistische idee te ontwikkelen. En dat ik dat zeg, bewijst dat ik een overtuigd socialist ben.'

Welnu, zei Jeltsin laconiek, daar ben ik het helemaal mee eens.

Mikhail Gorbatsjov komt vanmiddag aan in Ottawa, waarna hij morgen doorreist naar Washington voor zijn ontmoeting met president Bush. Hij heeft noch de uitslag van de verkiezingen, noch de definitieve stemming over de economische hervormingsplannen van zijn premier Nikolaj Ryzjkov, die zeer afwijzend in het parlement zijn ontvangen, kunnen afwachten. Hij verlaat zijn land op een moment dat zijn machtspositie ernstig is ondermijnd.