Spoorwegstaking in Polen krijgt landelijke omvang

WARSCHAU, 28 mei De stakers bij de Poolse spoorwegen die het noorden en noordwesten van Polen lamleggen, hebben voor vandaag een half uur durende landelijke waarschuwingsstaking aangekondigd.

Als de regering morgen niet op hun eis van direct overleg over de looneisen is ingegaan, willen ze van morgenavond af het goederenvervoer per trein in heel Polen 24 uur lamleggen. Woensdag zou een algehele landelijke treinstaking volgen.

Van twee kanten is zaterdag geprobeerd een eind te maken aan de loonactie van de spoorwegarbeiders, die naast grote loonsverhogingen een grondige herstructurering van de spoorwegen en het ontslag van de oude nomenklatoera eisen. Senator Henryk Stoklosa haalde in Slupsk, het stakingscentrum, een delegatie van actievoerders over om in Warschau aan onderhandelingen met de regering te beginnen. Stoklosa is een rijke zakenman en de enige senator die geen lid is van Solidariteit. Algemeen wordt aangenomen dat de bemiddelingspoging op initiatief van president Jaruzelski is ondernomen.

De missie mislukte, toen na drie uur praten de delegatie van stakers uit het overleg wegliep omdat de regering bleef weigeren de looneisen te bespreken.

De tweede poging is zaterdagavond ondernomen door Lech Walesa, de voorzitter van Solidariteit. Tot nu toe had hij zich scherp tegen de staking uitgesproken omdat de Poolse economie zich geen stakingsacties of overdreven loonsverhogingen kan veroorloven. Walesa had tot nu toe geweigerd met de stakers te praten. Zaterdag deed hij dat wel. Hij riep in Slupsk de actievoerders op hun staking voor twee weken op te schorten. In die tijd zou hij zelf met de regering onderhandelen over de looneisen. Als de regering binnen die termijn niet zou toegeven, zou Walesa naar Slupsk terugkeren om zich aan het hoofd van de staking te plaatsen. Het aanbod werd door de stakers afgewezen omdat Walesa geen garanties kon geven dat zijn overleg in Warschau succes zou hebben. De stakers ontvingen Walesa in een vijandige sfeer. Ze verweten hem 'een vertegenwoordiger van de regering' te zijn. Walesa sprak dat tegen: 'Ik doe dit niet voor de regering, ik doe dit voor Polen en voor de democratie in Polen.'

Walesa waarschuwde dat de staking tot het aftreden van de regering en tot een burgeroorlog kan leiden. Na vier uur praten gaf Walesa zijn poging op. Bij zijn vertrek uit Slupsk zei hij teleurgesteld: 'Ik ben hier nooit geweest. ' Gisteren riep hij in een vraaggesprek met de Poolse televisie de regering op een beslissing te nemen en ofwel met de stakers over hun looneisen te gaan praten, ofwel de staking te breken.

Het door de OPZZ, de vakbond van het vorige socialistische bewind, gedomineerde stakingscomit'e in Slupsk heeft voor vanmiddag een algemene staking bij de Poolse spoorwegen aangekondigd. Waarnemers betwijfelen of de actievoerders in staat zijn het treinverkeer in heel Polen lam te leggen. Solidariteit heeft zich gisteren tegen de algemene staking uitgesproken en zelfs gezegd dat elk lid van de vrije vakbond dat staakt, wordt geroyeerd.

Inmiddels zijn nog altijd alle Poolse Oostzeehavens door de staking bij de spoorwegen in het noorden en noordwesten geblokkeerd, hoewel de stakers op drie stations Wloclawek, Szczecin en Ilawa het werk gisteren hebben hervat. De Poolse export, vooral die van kolen, het belangrijkste exportprodukt, lijdt daardoor grote schade, terwijl de import van olie eveneens wordt geblokkeerd.