Snelle ontruiming in Groningen om hete zondag tevoorkomen

GRONINGEN, 28 mei Tegen twaalf uur zondagmorgen stelde een agent van het 'braak- en traangasteam' uit Amsterdam zich op in het kozijn van een inmiddels opengetrapt raam op de tweede verdieping van het krakersbolwerk waar tot 1983 uitgeverij Wolters-Noordhoff zetelde. Door een collega buiten op straat liet hij zich een blikje fris toewerpen. Het was een informeel teken dat de politie de zaak onder controle had.

In bussen waren kort daarvoor 139 krakers weggevoerd naar het hoofdbureau van politie waar zou worden geprobeerd hun personalia te achterhalen. Tegelijk werd celruimte voor ze gezocht in huizen van bewaring in heel Nederland. In het krakersbolwerk aan de Oude Boteringestraat werd daarna niemand meer aangetroffen. Evenmin werden nog explosieven, 'booby-traps' en valkuilen gevonden, die volgens het geruchtencircuit in de panden waren aangebracht.

Een korte rondgang zondagmiddag via een inmiddels geopende achterdeur aan de Poststraat voert naar een wirwar van kale kamers, gangen en trappenhuizen in uiteenlopende staten van afbraak en verval. Al in 1985 zijn de panden 'krakersonvriendenlijk' gemaakt, maar dat heeft niet geholpen. Een groep van circa veertig radicalen trok in het complex.

De tevredenheid en opluchting van de agent in het raam was representatief voor de totale politiemacht van 350 ME'ers. Toen zij in de vroege ochtend hun belegering begonnen was de verwachting nog dat het een lange, hete zondag zou worden. Ook de problemen om de kraakpanden binnen te dringen, mede veroorzaakt door een defecte hoogwerker, wezen in die richting. Maar om kwart voor elf stonden de eerste vijftien krakers plotseling voor een kelderdeurtje in de Broerstraat. Via een telefoontje met de Omroep Organisatie Groningen (OOG) was vlak daarvoor nog geprobeerd een vrije aftocht af te dwingen, maar volgens de autoriteiten is op die eis nooit geantwoord. Fouilleren, boeien en afvoeren van de 139 mannen en vrouwen was een routineklus. 'Ze kunnen meteen door naar Sardinie', zei iemand in het publiek. Na de uitval, zaterdagochtend, van de krakers en hun sympathisanten was de vergelijking met voetbalvandalen wel begrijpelijk. 'Het begon 's ochtends om vier uur eenenveertig', kijkt een politie-officier terug. 'Dat zal ik niet gauw vergeten. We hadden de keus tussen ons terugtrekken of schieten. Die laatste mogelijkheid is niet serieus overwogen.' De krakers, die zich bedienden van verfbommen en stenen, vernielden daarna volledig het modieuze, twee jaar geleden geopende cafe Forum. De stoelen en tafels werden de straat op gesleept en in brand gestoken. Spiegels, glaswerk en drankvoorraad werden vernield of meegenomen, de piano verwoest. De eigenaar en zijn vriendin vluchtten over de daken. De interieurs van Bureau Bedrijfsleven en een advocatenkantoor, eveneens tegenover het gekraakte complex, werden vernield of gebruikt voor het opwerpen van barricades. Documentatie, schilderijen, tekstverwerkers, andere kantoorapparatuur en in de buurt geparkeerde auto's werden in het vuur geworpen. Om ongeveer negen uur die ochtend zagen politieversterkingen kans met gebruik van waterkanonnen en traangas de groep terug te drijven in hun bolwerk, waarbij elf mensen werden aangehouden. De aangerichte schade is geschat op meer dan een miljoen gulden.

De politie legde een kordon om de kraakpanden en zette het aangrenzende deel van de binnenstad af. Burgemeester J. Staatsen verklaarde artikel 220 van de Gemeentewet van kracht waardoor de politie het recht kreeg iedereen die zich binnen het kordon vertoonde aan te houden.

In 1981 heeft het pensioenfonds PGGM het complex van Wolters-Noordhoff gekocht als beleggingsobject. Het bestaat uit acht herenhuizen, waaronder enige historische panden, met daarachter enkele grote pakhuizen. Toen de uitgeverij er in 1983 uit trok, werd het pand tijdelijk benut voor andere doeleinden. Maar het kwam leeg te staan toen werd besloten tot de bouw van een nieuwe openbare bibliotheek op die plaats, waarvoor het complex, met uitzondering van de vier historische panden, zou worden gesloopt.

In het najaar van 1985 trokken de eerste krakers in. Zij waren het met de bouwplannen voor de bibliotheek niet eens. In een persbericht gisteren claimden zij in vijf jaar tijd het complex weer bewoonbaar te hebben gemaakt. Jongstleden maandag bepaalde de president van de Groningse rechtbank dat de krakers uiterlijk vandaag de panden moesten verlaten. Vanaf dat moment was er sprake van een grimmige situatie rondom het complex.

Na de gebeurtenissen zaterdagochtend besloot de burgemeester in overleg met het openbaar ministerie en de hoofdcommissaris van politie niet te wachten met de ontruiming tot morgen, zoals was voorzien, maar aan de explosieve situatie zo snel mogelijk een einde te maken. Zondagochtend was daarvoor voldoende mankracht en materieel beschikbaar. 's-Middags werd meteen met slopen begonnen.