Afwijzing Lafontaine van staatsverdrag valt verkeerd in eigen SPD

BONN, 28 mei Kandidaat-Kanselier Oskar Lafontaine vindt de invoering van de D-mark in de DDR per 2 juli 'een grote fout' die 'tot massale werkloosheid' zal leiden. Hij wil daarom dat zijn (oppositionele) SPD in de bondsdag in elk geval tegen het Duits-Duitse staatsverdrag stemt. Daarna kan zij in de bondsraad, waar zij sinds kort een meerderheid heeft, het verdrag laten passeren mits de regeringen in Bonn en Oost-Berlijn de gewenste aanvullingen hebben afgesproken. Ook dan wil Lafontaine zelf echter geen verantwoordelijkheid dragen voor zo'n groen licht op de valreep.

Met dit standpunt, dat hij vandaag uitspreekt in een interview met het weekblad Der Spiegel, heeft Lafontaine zijn partij opnieuw onder grote spanning gezet. In het interview weerspreekt hij, ook binnen de SPD voorkomende, speculaties dat hij op het punt zou staan voor de kanseliers-kandidatuur te bedanken. Hij zegt dat in de bestaande situatie niet te overwegen. Wegens de gevolgen van de aanslag die vier weken geleden op hem werd gepleegd zal hij pas na de zomervakantie volledig beschikbaar zijn voor de campagne voor de bondsdagverkiezingen van eind dit jaar.

De Oostduitse SPD heeft vorige week al ja gezegd tegen het staatsverdrag. Een meerderheid van de SPD-bondsdagfractie laat nu ronduit weten niet akkoord te gaan met Lafontaines eis. Oud-kanselier Brandt, die de 46-jarige Lafontaine wel zijn 'politieke kleinkind' noemt, heeft hem volgens Der Spiegel schriftelijk meegedeeld dat ook hij in de bondsdag niet tegen het staatsverdrag zal stemmen.

Partij- en fractieleider Hans-Jochen Vogel bespreekt juist morgen met kanselier Kohl de aanvullingen die de SPD wenst bij de invoering van de monetaire unie. Zoals: 1. extra maatregelen ter bescherming van Oostduitse bedrijven; 2. een gelijkstelling naar gewicht van de economische en de monetaire unie en 3. het laten vervallen van de (grote) vermogens van de Oostduitse communistische partij en de 'blokpartijen' en andere organisaties die de afgelopen veertig jaar met haar hebben samengewerkt.

Lafontaine dreigde ruim een week geleden alleen beschikbaar te zijn voor het kanselierschap als zijn partij het staatsverdrag zou afwijzen. Prominente SPD'ers als oud-minister Wischnewski, de gewezen bondsdag-presidente Annemarie Renger, de regerende burgemeesters Momper (West-Berlijn) en Wedemeier (Bremen) zeiden toen al daardop dat zij, met een minderheid in de SPD-fractie, voor het staatsverdrag zouden stemmen. Ook Karl Schiller, ooit 'superminister' van financien en economische zaken, bepleitte steun voor het 'evenwichtige' verdrag.

Na velerlei spoedberaad in het weekeinde tussen het bestuur, de bondsdagfractie en de deelstaatpremiers van de SPD bereikte partijvoorzitter Hans-Jochen Vogel vorige week maandag 'zo'n zaak heb ik in de eerste 64 jaar van mijn leven nog niet beleefd' tenslotte een compromis. Namelijk dat het staatsverdrag, dat de vrijdag daarvoor al was getekend door onder anderen de Oostduitse minister van financien Romberg (Ost-SPD), 'in zijn huidige vorm' niet aanvaardbaar was. Vervolgens weigerde kanselier Kohl welswaar het (al getekende) verdrag nog te veranderen, maar hij bood wel aan om met de regering van de DDR en de SPD-fractie in de bondsdag te praten over aparte aanvullingen. Vogel, die in zijn fractie al had duidelijk gemaakt dat er uiteindelijk om 'nationaal-politieke redenen' hoe dan ook voor het verdrag zou moeten worden gestemd, reageerde positief op Kohls aanbod. Nu Lafontaine al een paar dagen later nader eist dat de SPD-bondsdagfractie het staatsverdrag verwerpt, ongeacht de vraag wat de komende dagen en weken nog aan aanvullingen tot stand komt, dreigt een openlijke opstand. Mevrouw Renger heeft Lafontaine aangeraden te luisteren naar 'de andersdenkende meerderheid' van de fractie. Vice-fractieleider Penner kondigde aan dat ondanks Lafontaines eis 'de grote meerderheid der fractie voor het staatsverdrag zal stemmen als met de door haar gewenste aanvullingen rekening wordt gehouden'.

Op een partijdag in Thuringen noemde de Oostduitse SPD-voorzitter Markus Meckel (minister van buitenlandse zaken) een eventuele afwijzing 'onverantwoordelijk'. Zonder Lafontaines naam te noemen zei Kohl gisteren in West-Berlijn op de zogenoemde 'Katholiekendag' dat hij ervan overtuigd is dat het staatsverdrag zowel in de bondsdag als de bondsraad zal worden aangenomen 'wat er nu ook over wordt gepraat en wie er ook wat over zegt'.

Hij zou vanavond opnieuw met DDR-premier De Maiziere overleggen, nadat deze zaterdag al met Vogel sprak.