MARTEN KASTERMANS; Hervormer op achtergrond

Hij speelde een actieve rol bij de hervorming van het bondsapparaat van de KNVB in Zeist, bemoeide zich drie jaar geleden intensief met de herstructurering van de Nederlandse Sport Federatie en moet de komende jaren de stofkam door het ledenbestand van de NSF halen en die organisatie tevens mentaal en organisatorisch klaarstomen voor een samengaan met het Nederlands Olympisch Comite. Marten Kastermans (64) is na tien jaar voorzitterschap van de amateurvoetballers in Nederland sinds deze week baas van alle sporters.

Zijn voorganger Frank Schreve werd in de huiselijke kring gekscherend bobobo genoemd: bovenste bobo. En inderdaad kun je in de nationale sportwereld nergens van meer 'leden' voorzitter zijn dan bij de Nederlandse Sport Federatie. Een grote, maar tevens weinig tot de verbeelding sprekende koepelorganisatie die zich door de bonte verzameling van uiteenlopende belangetjes moeilijk met een duidelijke problematiek laat identificeren. Dat was drie jaar geleden voor Marten Kastermans 'de belangrijkste' aanleiding om te bedanken voor de eer toen hem werd gevraagd de voorzittershamer van de NSF te hanteren. Wie zou dat toen immers beter kunnen dan de man die in de structuurcommissie had aangegeven hoe het anders moest. 'Ik zag er tegen op een levendige organisatie als de KNVB te verlaten voor een laat ik het voorzichtig uitdrukken afstandelijk orgaan als de NSF', zei hij toen in een krante-interview.

Is de KNVB minder levendig geworden of de NSF meer betrokken bij de directe sportbeoefening dat de Groninger nu wel 'ja' zei op het verzoek? Op de avond dat hij met een klaterend applaus bij enkele kandidaatstelling de functie van bobobo heeft overgenomen van Frank Schreve kan hij, nippend van zijn glas, geen antwoord geven op de vraag waarom hij het heeft gedaan. Wel hoe het gekomen is. Schreve heeft hem vanaf het ogenblik dat hij het werk van de structuurcommissie afrondde steeds op de hoogte gehouden van de voortgang van de werkzaamheden. 'Ik heb altijd wel het gevoel gehad dat daar een bedoeling achter zat', aldus Kastermans. Dit najaar zou bij de KNVB worden gestemd of hij aan zijn tienjarige ambtstermijn een nieuwe periode zou vastknopen en de onomstreden Kastermans zou zonder twijfel zijn herkozen. Maar hij wilde meer. De kans op de hoogste functie binnen de Voetbalbond was verkeken nu Jo van Marle als bondsvoorzitter de scepter zwaait. De NSF bleef daardoor als enige alternatief over, al denken sommigen dat het niet helemaal 'zijn wereld' is. Kastermans is voortgekomen uit de Arbeiderssport en 'de sfeer van de hete aardappel', zoals een KNVB'er de NSF beschrijft, past niet helemaal bij hem.

Socialisme

Marten Kastermans (30 juni 1925 geboren in Groningen) werd na de oorlog eerst secretaris en later voorzitter van de Arbeiderssportbond Groningen. Het socialisme speelde een belangrijke rol in zijn leven. Zo was hij voor de PvdA onder meer lid van de gemeenteraad in de stad en van de staten in de provincie Groningen. Met voetbal kwam hij in 1958 bestuurlijk in aanraking. Op verzoek werd hij voorzitter van de Groningse voetbalvereniging Velocitas, een functie die hij twintig jaar lang bekleedde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij geprobeerd actief lid van die club te worden, maar de problemen om aan kleding en schoeisel te komen stonden een voetbalcarriere in de weg. Toen hij in 1980 voorzitter van de amateursectie van de KNVB werd heette hij dan ook de man te zijn die nooit tegen een bal trapte, maar die het in de bond wel ver schopte.

Binnen de KNVB spande hij zich vooral in om de verhouding tussen betaald- en amateurvoetbal, die voortdurend gespannen was, te verbeteren. Samen de kar trekken, was zijn uitgangspunt en in de periode Van der Louw kwam op dat gebied de doorbraak. Het was belangrijk, want de amateurs moeten gebruik maken van het succes van de beroepsvoetballers. In 1982 zei Kastermans nog dat het amateurvoetbal 'onder Jo van Marle de zeven vette jaren heeft gehad, en nu krijg ik de zeven magere jaren.'

Er waren prognoses dat het ledental van de voetbalbond van 1,1 miljoen zou dalen naar beneden de 900.000. Maar toen het Nederlands elftal, dat na 1978 (Argentinie) niet meer op een groot toernooi in actie kwam, in 1988 weer een hoofdrol vertolkte bij de Europese titelstrijd hadden Kastermans c.

s de wind in de rug. Omstreeks die tijd was hij zeer nauw betrokken geraakt bij de NSF, die organisatorisch was afgekraakt door het bureau Twijnstra Gudde en een nieuwe structuur moest krijgen. De stuurgroep-Kastermans wilde niet de aanbeveling van het 465.000 gulden kostende onderzoek volgen dat de NSF opnieuw gesticht moest worden, maar gebruikte het wel als handvat om een nieuwe, professionelere richting aan te geven. Een typische Kastermans-oplossing. 'Hij is een man van het harmoniemodel', zegt een KNVB-medewerker. 'Hij kan dingen heel voorzichting in-masseren. Net zo lang tot hij zijn doel bereikt.' Dat zal nodig zijn bij de 'sanering' van het ledenbestand van de NSF. Per tak van sport een lid, is de doelstelling waardoor gelijksoortige sporten (zoals denksporten) maar ook levensbeschouwelijke en algemene organisaties van dezelfde sport (het KNGV en het KNCGV) samen slechts een zetel binnen de Sportfederatie krijgen. 'Zijn' stuurgroep gaf die richting aan. Drie jaar geleden al toonde hij zich een groot voorstander van die opstelling. 'We krijgen tal van aanvragen van organisaties die menen dat ze lid van de federatie kunnen worden. Er bestaan gevoelens dat de normen verwaterd zijn', zei hij destijds over het ruime toelatingsbeleid van de NSF.

Maar Kastermans is ook een politiek dier en realiseert zich terdege welke (cda)-reacties de aanval op de levensbeschouwelijjke bonden en sportkoepels (als Nederlandse Katholieke Sportfederatie en Nederlandse Christelijke Sport Unie) zullen oproepen. De eigenschap dat hij goed kan luisteren komt hem daarbij van pas, maar als het proces in zijn ogen nodeloos wordt vertraagd kan hij ook bijzonder fel reageren. 'Hij is namelijk ook een zeer emotionele voorzitter, die mensen genadeloos kan neersabelen.' Als die schoonmaak achter de rug is staan NSF en NOC (Olympisch Commite) meteen een stuk dichter bij elkaar. Velen zien in Kastermans de 'tussenpaus', die als een stille hervormer binnen NSF en KNVB grote operaties heeft geklaard. Een man die in een periode van drie, vier jaar de grootste fusie in de sportwereld voor elkaar moet krijgen. Als hij een man van zijn woord is treedt hij daarna terug. 'Het leuke van besturen vind ik het gevoel te hebben dat je iets tot stand brengt voor een grote groep mensen. Ik hoop het ook nog een tijdje vol te houden, al vind ik dat je niet tot je 70ste of 75ste zou moeten doorgaan', liet hij zich tien jaar geleden ontvallen.