'Dag vogels, dag bloemen, dag Leropperveld'

Bij de gemeentelijke herindeling in Midden-Limburg zal een uniek natuurgebied, het Leropperveld in de gemeente St. Odilienberg, toevallen aan Roermond. De stad wil het gebied bestemmen voor woningbouw. Met een wandeling door het Leropperveld voerden omwonenden woensdag actie.

SINT ODILIENBERG, 26 mei Midden in het aardappelveld staat een enorm spandoek: 'We hebben de aarde niet geerfd van onze vaderen, maar slechts geleend van onze kinderen.' 'Van Heinrich Boll', zegt burgemeester I. Maks-Van Veen van St. Odilienberg en Posterholt, twee dorpjes onder de rook van Roermond. 'De strekking van de tekst is wel duidelijk he?' En strijdlustig stapt ze verder door het Leropperveld, gevolgd door tientallen mede-actievoerders en een handvol spandoeken.

Het Leropperveld is geologisch zeer waardevol door de aanwezigheid van een fossiel rivierensysteem, oude beddingen van de Roer. Sinds het gebied door de gemeentelijke herindeling in Midden-Limburg dreigt toe te vallen aan Roermond is het Leropperveld strijdtoneel voor actievoerende omwonenden. Op zich hebben de inwoners van het buurtschap Lerop en St. Odilienberg weinig problemen met de samenvoeging van St. Odilienberg, Posterholt en Montfort en de toewijzing van Lerop aan Roermond, ware het niet dat Roermond heeft laten weten woningen in het Leropperveld te willen bouwen. 'Zeker, het is een fraai gebied, waar ook een mooie wijk gebouwd kan worden', zo werd burgemeester J. Daniels van Roermond geciteerd in de plaatselijke pers.

Roermond heeft tot het jaar 2005 nog ruimte voor woningbouw, maar kan daarna, door de grindwinning in het westen en de geluidoverlast van een Britse vliegbasis op Duits grondgebied in het noorden en het oosten, geen kant meer op. Met 2000 villa's in het Leropperveld zou de stad tenminste weer een paar jaar vooruit kunnen, volgens de burgemeester. Roermond groeide vorig jaar met tien personen.

Heirbaan

De wandeling van de actievoerders voert langs het kronkelende riviertje de Roer, over holle wegen, langs monumentale boerderijen en over een oude Romeinse heirbaan. 'Denk maar niet dat ze zo'n bochtige, onverharde weg sparen als ze het Leropperveld volbouwen', luidt de sombere voorspelling van een inwoner. Het landschap is nog niet aangetast door ruilverkaveling en zeldzame vogels als de kerkuil, de ijsvogel en de oeverzaluw komen hier nog voor.

Overal in het landschap zijn sleuven zichtbaar, dalen die in de laatste ijstijd door de Roer zijn uitgesleten. Doordat de Ardennen in die tijd omhoog kwamen 'kantelde' het landschap en veranderde de loop van rivieren. 'Zo stroomde de Rijn, die nu door Duitsland loopt, vroeger door het huidige Limburg', vertelt geograaf G. P. Gonggrijp van het Rijksinstituut voor natuurbeheer, die het gebied uitgebreid heeft bestudeerd. Sommige van de Roerarmen, zoals de oude beddingen worden genoemd, zijn in de loop der tijden gedeeltelijk dichtgeslibd door zandverstuivingen, maar op andere plaatsen bedraagt het hoogteverschil nog 3 a 4 meter. Wat tweeduizend villa's zullen overlaten van het landschap is uiterst onzeker.

Oplossing

Burgemeester Daniels van Roermond vindt het wat voorbarig om de bebouwing van het Leropperveld te koppelen aan de herindeling. Het is volgens hem moeilijk te voorspellen of Roermond het gebied over 20 jaar inderdaad nodig heeft voor woningbouw. 'Maar als dat het geval is, moet je een stad met een regionale functie als Roermond niet de kans ontnemen om te groeien. Als je nergens meer kunt bouwen, moet je wel.'

Verwijten als zou de leegstand van woningen in Roermond vrij groot zijn legt de burgemeester naast zich neer. 'Daar is mij niets van bekend'. Bij bebouwing van het Leropperveld zal rekening worden gehouden met de natuurwaarde, zo hebben staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) en de gemeente Roermond beloofd. 'Onzin', zegt geograaf Gonggrijp, 'als je dit glooiende landschap gaat bebouwen, moet je het egaliseren en zie je niets meer van de oude beddingen van de Roer die nu duidelijk zichtbaar zijn in het landschap. Dit is het enige rivierlandschap met een dergelijk omvangrijk meanderend systeem uit de laatste ijstijd dat bovendien nog redelijk gaaf is. Zo'n landschap vind je nergens anders meer in Nederland'.

Een fossiel rivierenlandschap bij Nijmegen moest in de jaren zestig wijken voor woningbouw.

Ook in Den Haag worden geen doekjes gewonden om de toekomstige functie van het Leropperveld. In haar memorie van antwoord aan de Tweede kamer noemt de staatssecretaris de 'onvoldoende ruimtelijke mogelijkheden' en het tekort aan bedrijfsterreinen 'een ernstige belemmerende factor in het functioneren van Roermond als centrumgemeente'. Oplossing, volgens de staatssecretaris: voeg onder andere Lerop en het Leropperveld toe aan Roermond. Burgemeester Maks van St. Odilienberg en Posterholt, heeft een andere oplossing: 'Misschien moet je op een bepaald moment gewoon constateren dat een gemeente niet meer kan groeien. Ik respecteer de belangen van Roermond', zegt de burgemeester, 'maar niet in dit gebied. Als niet vaststond dat Roermond hier gaat bouwen, dan hadden ze in Den Haag nooit bedacht om het Leropperveld bij Roermond onder te brengen. Minister Braks roept in het natuurbeleidsplan op een einde te maken aan de achteruitgang van onze natuur- en landschapswaarden. Nou, dit is een mooie gelegenheid om de daad bij het woord te voegen'.

Half juni zal de Kamer zich buigen over de herindeling van Midden-Limburg en daarmee over de toekomst van het Leropperveld. Laatste hoop voor de Leroppers is dat alle Kamerfracties het herindelingsvoorstel voor Lerop en het Leropperveld 'nader beschouwd' wilden zien en dat ook De Graaff-Nauta heeft toegegeven dat 'er veel te zeggen valt voor toevoeging van dit gebied aan de nieuwe gemeente Posterholt' om vervolgens onmiddellijk terug te komen op de ruimtelijke belangen van Roermond. Vanuit het Leropperveld klinken nog steeds dreigende geluiden: 'Wie z'n poten in onze Roer durft te steken, ik zal hem eigenhandig al zijn botten breken', wordt er gezongen. Tegen een boerderij staat een spandoek: Dag vogels, dag bloemen, dag Leropperveld.