Computer als alibi

COMPUTERKRAKERS ('hackers') krijgen de meeste publiciteit, maar het merendeel van het computermisbruik is afkomstig van insiders die van binnenuit de zaak bezwendelen. De varieteit, brutaliteit en schadebedragen nemen toe. Alleen al om niet uit de pas te lopen met recente Westduitse en Franse wetgeving tegen computermisdaad dient de Nederlandse strafwet te worden aangepast aan het informatietijdperk, zoals minister Hirsch Ballin van justitie nu ook voorstelt. Nederland, met zijn aspiraties als 'teleport' van Europa, kan geen vrijhaven worden. De omvangrijke wetgevingsoperatie die de minister vorige week presenteerde is echter niet zonder risico. Juist op dit gebied moeten we extra zuinig zijn met strafbaarstellingen. Het gaat immers steeds om informatie, en die dient op straffe van maatschappelijke stagnatie zo vrij mogelijk te zijn. Ook al stemt niet ieder gebruik dat van de vrijheid wordt gemaakt tot vrolijkheid. Het beginsel van 'free flow of information' noopt de strafwet alleen aan te vullen als de noodzaak daartoe ook werkelijk is gebleken. De Commissie Computercriminaliteit, die in 1987 het huiswerk voor de nieuwe wetgeving maakte, koos echter voor volledigheid. Deze 'catalogusbenadering' kreeg vorig jaar de zegen van de Raad van Europa. Ronduit bedenkelijk waren de nieuwe mogelijkheden die de politie en justitie werden toegedacht om onderzoek te doen in computersystemen. Dat ging zelfs zo ver dat computereigenaars desgevraagd hun beveiligingscodes moesten uitleveren en dat de politie van het ene in het andere systeem mocht overspringen.

HIRSCH BALLIN verklaart nu plechtig niet te streven naar 'aanscherping van strafrechtelijke repressie, uitbreiding van opsporingsbevoegdheden of een mogelijke stroomlijning van het strafproces'.

Zo accentueert hij meteen fijntjes het verschil met de veel ruwere sentimenten van zijn voorganger Korthals Altes. Maar de nieuwe bewindsman handelt niet naar zijn eigen woorden. Wat de strafbaarstellingen betreft gaat hij verder dan strikt nodig in het Europese raamwerk. Zorgelijk zijn vooral verboden aan derden om gegevens van onrechtmatige herkomst te gebruiken, een constructie die tot dusver terecht was voorbehouden aan staatsgeheimen. Gelukkig volgt Hirsch Ballin wel het advies de strafbaarheid van 'hacken' vast te knopen aan de eis dat het getroffen systeem is beveiligd. Dat is niet zozeer goed ter wille van computerkrakers als wel om systeembeheerders de noodzaak van elementaire voorzorgsmaatregelen in te scherpen.

De nieuwe bevoegdheden gaan ver: ze gelden niet alleen voor de nieuwe computerdelicten maar voor iedere vorm van criminaliteit waarbij computeronderzoek kan helpen. Het zit er zelfs in dat ze juist worden ingezet tegen traditionele verdachten omdat de echte computercrimineel zich zo moeilijk laat pakken. Een Amerikaanse Senaatscommissie maakte eens de volgende aftelsom: slechts een procent van alle computermisdaad wordt ontdekt; van deze procent wordt slechts 15 procent aangegeven; van de aangegeven misdrijven leidt slechts 3 procent tot een veroordeling. Kortom: een op elke 22.000 computercriminelen ontspringt niet de dans. HET ARGUMENT dat Nederland geen goedkoopte-eiland in Europa mag worden keert zich tegen de voorgestelde vrijbrief voor justitiele visexpedities. Dezelfde intergouvernementele commissie van deskundigen van de Raad van Europa, die vorig jaar aandrong op uitbreiding van de strafbepalingen, maande juist op het punt van de bevoegdheden tot grote voorzichtigheid. Hirsch Ballin ontkomt net zoals zijn voorganger niet aan het verwijt dat hij de computer gebruikt als alibi voor een overheidsinmenging die anders niet valt te verkopen.