Belgie schort leningen op aan Zaire na slachting

BRUSSEL, 26 mei Belgie heeft de verstrekking van leningen aan Zaire opgeschort en de voorbereidingen gestaakt voor de bijeenkomst van de gemengde commissie die van 11 juni af in Brussel zou praten over de verdere invulling van het samenwerkingsakkoord tussen de twee landen.

Dat is de uitkomst van het kabinetsberaad dat zich gisteren heeft beziggehouden met de nieuwe crisis in de Belgisch-Zairese betrekkingen. Die crisis is ontstaan na de berichten dat eerder deze maand op de campus van de universiteit van Lubumbashi meer dan honderd studenten in koelen bloede zijn afgeslacht door troepen van de presidentiele veiligheidsdienst van Mobutu. De Belgische regering heeft haar 'diepe bezorgdheid' over die gebeurtenissen tot uitdrukking gebracht.

Voordat Belgie Zaire weer geld leent wil de Belgische regering eerst opheldering over de toedracht van de gebeurtenissen in Lubumbashi. Daartoe vraagt de regering aan Zaire om toegang te verlenen aan elke 'internationale, neutrale en onafhankelijke organisatie' om een onderzoek in te stellen. Gistermiddag heeft de Belgische minister van buitenlandse zaken, Mark Eyskens, het Internationale Rode Kruis benaderd om zo'n onderzoek te verrichten. Amnesty International heeft zelf al aangeboden daaraan mee te werken.

De regering in Brussel schort overigens niet alle kredieten op aan devroegere Belgische kolonie. De normale ontwikkelingssamenwerking, die ongeveer vier miljard frank (220 miljoen gulden) per jaar beloopt, wordt voorlopig voortgezet. De administratieve procedures die nodig zijn voor de verstrekking van leningen van staat tot staat waarover dit jaar en vorig jaar afspraken zijn gemaakt zijn echter stopgezet, hangende de uitkomsten van het internationale onderzoek. Bij de lening van vorig jaar gaat het om een bedrag van 350 miljoen frank (ruim 19 miljoen gulden), het bedrag voor de lening van dit jaar zou door de gemengde commissie moeten worden vastgesteld.

De maatregelen van de regering gaan twee Belgische coalitiepartners lang niet ver genoeg: de Socialistische partij en de Volksunie hebben erop aangedrongen dat Belgie alle kredieten opschort, de militaire samenwerking met Zaire stopzet en de Belgische ambassadeur terugroept uit Kinshasa.

De Belgische regering staat bij maatregelen tegen Zaire voor een dilemma: er verblijven 13.000 Belgen in het land en met hun veiligheid dient de regering in Brussel ernstig rekening te houden: een te scherpe reactie zou mogelijk tot represailles kunnen leiden tegen de Belgen. Anderzijds zou Mobutu daarvan handig gebruik kunnen maken om de aandacht af te leiden van het groeiende verzet tegen zijn bewind. Vandaar ook dat de internationale gemeenschap is ingeschakeld om geen voeding te geven aan anti-Belgische gevoelens. 'Als er een nieuwe crisis uitbreekt in de Belgisch-Zairese relatie', zo zei minister Eyskens daarover gisteravond, 'dan zal dat niet te wijten zijn aan de Belgische houding.'