VS verlengen speciale status China

WASHINGTON, 25 mei De Amerikaanse president Bush heeft gisteren de status van 'meest begunstigde natie' (MFN) voor China verlengd, hoewel hij toegaf dat de verbetering van de mensenrechten in de Volksrepubliek 'verre van adequaat' was. Volgens Bush zou ontzegging van de status in het nadeel werken van de Chinese hervormingsgezinden die banden met het buitenland willen onderhouden. Maar Zhao Haiching, hoofd van de Independent Federation of Chinese Students and Scholars in Amerika, noemt de beslissing van Bush 'een mes in de rug van het Chinese volk en van de democratische beweging'.

Andere Chinese studenten zeiden gisteren dat verbeterde internationale handelsmogelijkheden de democratie in China alleen maar kunnen bevorderen. De meeste handelspartners van de Verenigde Staten hebben de MFN-status. Voor China zou het intrekken van het privilege hebben betekend dat de importtarieven met veertig procent zouden stijgen voor produkten als textiel, elektronica en speelgoed. Taiwan, Singapore, Thailand, Zuid-Korea en Japan zouden er bij Bush op hebben aangedrongen de MFN-status voor China te handhaven. Volgens Bush had de emigratie uit China 'een respectabel niveau' bereikt. Het in 1974 aangenomen Jackson-Vanik-amendement bepaalt dat een communistisch land een liberaal emigratiebeleid moet volgen om voor de status van meest begunstigde natie in aanmerking te komen.

Bush zei dat het intrekken van de MFN-status ten koste zou zijn gegaan van Hongkong, 'een onschuldig slachtoffer van ons dispuut met China'.

Bush gebruikte vooral economische argumenten om de MFN-status van China te verlengen. Amerika zou zes miljard dollar verliezen aan exportmogelijkheden 'en dan verliezen we Amerikaanse banen', aldus de president. 'Nooit in onze geschiedenis is een beleid zo mislukt als het beleid van president Bush tegenover China', reageerde de leider van de Democratische meerderheid, senator Mitchell. 'Er zijn helemaal geen tekenen dat de Chinese regering antwoordt op de herhaalde concessies van de regering-Bush. Maar toch wil president Bush zelfs meer concessies doen in het licht van deze (Chinese) onverzoenlijkheid'.

In het Congres liggen wetgevingsinitiatieven om de MFN-status voor China te blokkeren. Het Witte Huis maakt zich geen zorgen over deze uitdaging. Bush kan een veto uitbrengen en er is waarschijnlijk geen tweederde meerderheid om dat veto ongedaan te maken.

De MFN-status voor de Sovjet-Unie loopt wel gevaar zei Bush gisteren, omdat de Opperste Sovjet nog steeds de liberale emigratiewet niet heeft aangenomen. Bovendien wees Bush op 'het politieke klimaat in de Sovjet-Unie dat het buitengewoon moeilijk maakt'.

Het is onduidelijk of er tijdens de komende topconferentie tussen Bush en Sovjet-leider Michail Gorbatsjov een handelsverdrag kan worden getekend. Amerikaanse en Sovjet-onderhandelaars werden het vorige maand in Parijs in grote lijnen eens over een dergelijk verdrag. Verwacht wordt dat de senaat het echter niet zal ratificeren. 'Laten we hopen dat er enige vooruitgang is in de Litouwse kwestie, omdat ik denk dat het er direct mee is verbonden. En ik moet zeggen dat ik me er zelf zorgen over maak', aldus Bush.