Verweer Veronica grootse show

BAARN, 25 mei Het bewijs is onrechtmatig verkregen, het rapport wedstrijd met de grondwet, eer en goede naam van Veronica en haar bestuursleden zijn bezoedeld. Met deze opmerkingen opende mr. P. P. A. van Rossum, advocaat van Veronica, woensdag zijn verweer tegen de beschuldiging van het Commissariaat van de Media dat Veronica's betrokkenheid bij de oprichting van de commerciele zender Veronique 'flagrant' in strijd is met de Mediawet.

De beste verdediging is de aanval, moet de advocaat hebben gedacht toen hij de regie voor zijn optreden tijdens de hoorzitting bepaalde. Het werd een grootse show, voor een met journalisten volgepropte zaal. Een viertal tv-camera's legde Van Rossum's optreden vast, de zon scheen vrolijk naar binnen. 'Wat is er illegaal aan het oprichten van b.v.'tjes? Tachtig procent van de Nederlandse omroep bestaat uit b.v.'s. Als het bestuur 10 miljoen aan Rob Out wil geven dan mag dat. Als het bestuur 10 miljoen in de prullenbak wil gooien, dan mag dat ook. Tornado B. V. was een beetje versluierd, maar je hoeft ook niet alles op straat te leggen. Alles is tot de laatste cent verantwoord, met een notariele verklaring erbij. De 8 miljoen werd 23 miljoen, in vier maanden tijd, 15 miljoen winst! Malversaties? Dat zal bewezen moeten worden. Kletsverhalen worden niet meer geaccepteerd.' Van Rossum betoogt vol vuur dat Veronica wordt mishandeld. Niet alleen door de Rotterdamse accountants Reyn, De Blaey die zich op het voor hen vreemde terrein van het recht hebben begeven, ook door minister d'Ancona die Veronica op voorhand alvast veroordeelde en door het Commissariaat dat Veronica ervan beschuldigt te hebben gelogen. De provocatie's volgen elkaar in snel tempo op. 'Veronica heeft geld beschikbaar gesteld om de bijl aan de wortel van het bestel te leggen. Veronica is een pressiegroep tot hervorming van het omroepbeleid.' 'Een aantasting van de rechtstaat, ' roept hij tot slot. 'Wie is verantwoordelijk voor deze gehaktbal?' Al binnen een uur na de zitting besloot mr. A Geurtsen, voorzitter van het Commissariaat, de zaak door te verwijzen naar de drie externe deskudigen die daarvoor al waren aangezocht. Zij zullen opnieuw een hoorzitting houden waar zowel het Commissariaat als Veronica worden gehoord.

Van Rossum's optreden werd ondersteund door een schriftelijk verweer, twee dikke delen gevuld met de werkelijkheid volgens Veronica, ondersteund met een pakket kopieen van notariele acten, brieven en notulen. De juristen van Veronica schrijven chronologisch. Wij beginnen met de bestuursvergadering van 16 februari 1989, een moment waar een aantal sporen elkaar kruisen.

De bijeenkomst begint met een uitvoerige discussie over de samenwerking met AVRO en TROS die leiden moet tot de oprichting van een Nederlandse commerciele omroep, samen met vier uitgevers, zoals het vorige kabinet-Lubbers dat wilde. Een moeizame zaak, meent het bestuur. Het kabinet wil helemaal geen commerciele omroep, de paragraaf in het regeerakkoord ten spijt. Eigenlijk is er niets dat optimisme rechtvaardigt, of het moesten de Europese regels zijn. Moet Veronica daarop wachten? Voorzitter W. J. M. Bordewijk krijgt het woord en legt uit wat hij in zijn businessplan voor Luxemburg heeft geschreven. CLT (Compagnie Luxembourgoise de Telediffusion) nam in april '88 het initiatief om na te gaan wat de mogelijkheden zijn voor op Nederland gerichte commerciele tv, heeft zich daartoe tot de meest succesvolle Nederlandse omroep gewend, waarna Etudes et Projets werd opgericht. Deze b.v. heeft inmiddels vastgesteld dat er een kanaal moet komen dat RTL-Veronica Satellite S. A. gaat heten. 'De heer Bordewijk acht het van belang dat Veronica op een bepaalde manier direct belang in deze zaak krijgt, ofschoon het officieel alleen op persoonlijke titel kan, ' aldus de notulen. In de volgende vergadering wordt, volgens de Veronica weergave, besloten 10 miljoen als 'promotiebudget en/of anderszins' beschikbaar te stellen voor het nieuwe Luxemburgse station dat 'juridisch volledig los zal staan' van Veronica. Het bedrag is afgeleid van de kosten voor ledenwerving die in '88 circa 8,5 miljoen gulden bedroegen. De Europese ontwikkelingen gaan voor en daartoe kan de 'promotie in Nederland op een lager pitje worden gezet.' De kern van de Veronica-redenering is dat het altijd al haar streven is geweest om commerciele omroep te gaan bedrijven. Of Veronica zelf wordt een commerciele omroep of er wordt een commerciele zender opgericht, los van Veronica. En als dat niet in Nederland kan, dan moet over de grens worden gekeken. Het regeerakkoord van '86 wordt opgevat als een legalisering van alles wat ertoe dient om een van deze opties te realiseren. Ook het onderzoek naar de Luxemburgroute wordt daardoor, in de ogen van de Veronica-top, legaal.

Het tweede deel van Veronica's verdediging is gewijd aan de door het Commissariaat gesignaleerde overtreding het verbod op dienstbaar zijn aan winst door derden. Om daar een punt aan te draaien wordt de complete geschiedenis van de Nederlandse omroepwetgeving van stal gehaald, plus een reeks stukken die enig licht werpen op de uitleg die tot nu toe aan dit artikel werd gegeven. Als het over bijdragen aan andermans winst ging, ging het steeds over sluikreclame, sponsoring, commercieel inhaken op wat in een programma te zien was. Voor deze zaken worden regels gemaakt, verder voor weinig. Aandelenbezit wordt niet verboden. Beleggen van liquide middelen is een nevenactiviteit, gericht op het voortbestaan van de omroep, schrijven de juristen. De controle op nevenactiviteiten werd ingesteld om te voorkomen dat omroepen collectieve middelen misbruiken, daar ging het niet om. Het ging om verenigingsgeld, en dan ook nog om een belegging die uiterst lucratief is gebleken.

Veronica heeft in totaal 8,5 miljoen gulden aan Tornado B. V. beschikbaar gesteld. Op 6 maart 1990 stuurt R. W. M. van Woudenberg te IJsselstein, directeur van Tornado Promotions B. V. een afrekening. Het aandelenpakket bracht 10 miljoen gulden winst op. Investering en winst worden naar Veronica overgemaakt, op zes miljoen na, die bij Tornado blijft voor nieuwe beleggingen. Op 16 januari van dit jaar maakte Tornado ook de 52.000 gulden over aan Veronica die was opgegaan aan de reis- en vergaderkosten voor de ontmoetingen met de Luxemburgse compagnon-in-spe. De veelbelovende samenwerking was toen al geeindigd. Eigenlijk voltrok de scheiding zich al juli '89, als het bestuur vaststeld dat de 'Luxemburgse groep vrijwel alle touwtjes in handen heeft.' De persoonlijke betrokkenheid van de Veronica-top bij de commerciele omroep die zij hielp oprichten, was over. De financiele banden bleven bestaan.

Bordewijk had op tijd ingezien dat een 'meer agressieve beleggingspolitiek' (bestuursvergadering 20 juli '89) raadzaam was, wilde Veronica nog iets hebben aan de Luxemburgse zender die zij zo zorgzaam met advies en know how terzijde stond. Maar ook dit bleek een aflopende zaak. In januari werd bekend dat de uitgeversconcerns Elsevier en VNU de aandelen RTL Veronique van EMI over. European Media Investors beheerde de 18 procent aandelen van de Merchant Bank en de 20 procent van Tornado. Reijn, De Blaey eindigt zijn feitenreeks over Tornado met de opmerking: 'Men wilde ons niet meedelen welke personen Tornado B. V. bij de effectuering van deze transactie vertegenwoordigden.' Veronica eindigt haar verweer met het verzoek de straf, mocht het Commissariaat daartoe toch besluiten, op te schorten tot de Raad van State een uitspraak heeft gedaan over het beroep dat Veronica daar zeker zal aantekenen.