Geladen balletten van Kylian en Duato voor het Holland Festival

Zeven dagen voor de officiele opening van het Holland Festival presenteerde het Nederlands Dans Theater reeds zijn bijdrage, vanwege de beschikbaarheid van het begeleidend orkest. Het was geen vrolijke en luchtige bijdrage, want naast de reprise van Kylians ontroerende Soldatenmis over de verschrikkingen van de oorlog, gingen twee verschillende, maar even geladen balletten in premiere. Lament, op muziek van Gorecki, is het laatste werk van Nacho Duato als huischoreograaf van het gezelschap; hij vertrekt deze zomer naar Madrid om de artistieke leiding van het Ballet Lyrico Nacional de Espana op zich te nemen. Het laat in hevige bewegingsexplosies de intense smart zien van elf mensen die een geliefd iets of iemand verliezen. Er is een grote verbondenheid met elkaar. Telkens als een individu zich losmaakt wordt hij onmiddellijk, vaak letterlijk, opgevangen door anderen, wat niet altijd tot troost of berusting geeft, maar evenzeer als benauwend wordt ervaren. Vaak bewegen de dansers zich als grote of kleine kluwens over het toneel, over elkaar rollend, de lichamen verstrengelend. Toch blijven de bewegingen met hun krachtige impulsen en steeds doorgaande dynamiek duidelijk en geaccentueerd. De gedreven en zeer expressieve uitvoering was imponerend, evenals het mysterieuze toneelbeeld van Walter Nobbe en de fraaie belichting van Edward Effron.

Mysterieus en fraai belicht was ook Jiri Kylians Sweet Dreams, gemaakt op de subtiele Sechs Stucke fur Orchester van Anton Webern. De sfeer van die muziek heeft Kylian prachtig en genuanceerd weten te treffen. Het stuk wordt bepaald door een geheinzinnig spel met appels. Soms liggen de appels op een rij op de vloer en tript een danser of een danseres er behoedzaam overheen. Soms liggen zij trillend in een handpalm, dan weer worden zij stevig in de mond genomen, of komen zij in een fikse lading van een schuin vlak gerold. Even tracht een hoog in de lucht liggende figuur tevergeefs een boven hem zwevende appel te vangen.

De geraffineerde belichting doet mensen in het niets verdwijnen of vangt ze juist op een geisoleerde plaats in de ruimte, waarbij de blote armen in de donkere kostuums voor verfijnde accenten zorgen. De onderlinge relaties tussen de vier hoofdparen hebben zowel agressieve als lyrisch-poetische elementen en er is een overvloed van verrassende, nooit voorspelbare beweging die ondanks de grilligheid puur esthetisch blijft.

Ook hier werd magnifiek gedanst met een trefzekerheid en een ongeforceerde volledigheid, die zo kenmerkend is voor NDT-dansers is geworden.

Voorstelling: Nederlands Dans Theater. Premieres: Sweet Dreams; choreografie, decor en kostuums: Jiri Kylian; muziek: Anton Webern. Lament; choreografie en kostums: Nacho Duato; muziek: Henryk Mikolaj Gorecki. Reprise: Soldatenmis, Jiri Kylian/Boruslav Martinu; begeleiding: Nederlands Balletorkest en koor van het Nederlands Danstheater o.l.v. Christof Escher, met Lisette Emmink (sopraan) en Bernhard Kruysen (bariton). Gezien: 24/5 in het AT en T Danstheater, Den Haag. Aldaar nog te zien: 25, 26, 29, 30 en 31/5 en 1/6; verder 2 t/m 4/6 Amsterdam, 6 en 7/6 Rotterdam.

    • Ine Rietstap