VS-minister: geen explosiegevaar bij nucleaire granaten

BRUSSEL/WASHINGTON, 23 mei De Amerikaanse minister van defensie D. Cheney heeft vanochtend op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel ontkend dat er in 1988 een gevaar voor explosie heeft bestaan van de W-79 nucleaire granaten voor de artillerie, die in West-Duitsland waren opgeslagen. De Washington Post meldde gisteren dat granaten van dit type in West-Duitsland, Nederland en Italie waren opgesteld. Deze granaten zouden volgens de Amerikaanse krant niet hebben voldaan aan de veiligheidseisen en er zou een gevaar van voortijdige explosie hebben bestaan.

Cheney sprak tegen dat deze wapens in Nederland en Italie waren opgesteld. Hij verklaarde dat de granaten niet hadden beantwoord aan de hoge standaard die de VS aan nucleaire bewapening stellen. Westduitse autoriteiten zijn pas op de hoogte gesteld van de defecten bij de nucleaire granaten nadat zij door Amerikaanse experts waren gerepareerd. Het ministerie van defensie in Den Haag zegt dat Nederland altijd wordt geinformeerd over onderhoudswerk aan de in Nederland opgeslagen Amerikaanse wapens. Over de aard van dit werk geeft Defensie geen commentaar.

Cheney wilde niet aangeven om hoeveel granaten het ging. Secretaris-generaal van de NAVO, Manfred Worner, zei op een persconferentie vanochtend dat de problemen met de granaten waren opgelost en dat de NAVO 'geen wapens opslaat die niet aan veiligheidseisen voldoen'.

In 1988 ontdekten deskundigen van de Amerikaanse regering dat deze wapens niet voldeden aan de veiligheidseisen. De granaat wordt afgeschoten met artilleriegeschut van het type houwitzer. Uit computerberekeningen en ondergrondse tests bleek, aldus de Washington Post, dat de nucleaire lading van de granaat voortijdig zou kunnen exploderen, geheel of gedeeltelijk. De ontploffing van de granaat heeft een kracht van tien kiloton, ongeveer twee derde van de kernbom die in 1945 boven de Japanse stad Hiroshima werd afgeworpen. De onvoorziene ontploffing zou tijdens het laden in de houwitzer kunnen gebeuren. In vredestijd is de kans klein dat de granaat wordt geladen. Maar de experts die de Amerikaanse krant aanhaalde maakten zich er ook zorgen over dat de granaten konden afgaan als ze van een vrachtauto vielen of op een bepaalde manier terechtkwamen. Het zou een totale explosie kunnen veroorzaken of een gedeeltelijke waarbij de levensgevaarlijke stof plutonium zou vrijkomen. Toen de experts dit gevaar ontdekten, mochten de kerngranaten niet meer verschoven worden in hun opslagplaatsen.

Reparatieploegen snelden daarop naar Europa om de defecte granaten te onderzoeken. In 1989 werden er speciale veiligheidsmechanismen geinstalleerd in de honderden granaten om een onbedoelde ontsteking te voorkomen. Sommige kernkoppen werden teruggestuurd naar de Pantex-kernwapenfabriek in Texas. Er werden in de VS meer staalplaten aangebracht op kwetsbare plekken van de granaten ter beveiliging tegen een ontploffing.

Volgens de veiligheidseisen mag geen enkel Amerikaans kernwapen bij een ongeluk tot spontane nucleaire zelfontsteking komen. Dat is tot nu toe niet gebeurd, hoewel raketten met kernkoppen op de grond spontaan zijn ontploft en granaten zijn geexplodeerd bij vliegtuigongevallen.

Door de ontdekking moest de produktie van de W-82, de opvolger van de W-79 kerngranaat, worden uitgesteld. President Bush heeft op 3 mei aangekondigd dat hij de opstelling van de W-82 wil stopzetten omdat de dreiging uit Oost-Europa was verminderd. Uit tests met een nieuw computerprogramma bleek ook dat de nieuwe kernkop van de D-5 raket die op de Trident-onderzeeer is aangebracht, onverhoeds kan ontploffen. Ook de produktie van de Sram A-raket die uit vliegtuigen moeten worden afgevuurd loopt gevaar. Uit deze zogenoemde Sram A raket wordt nu een nieuwe in West-Europa op te stellen raket ontwikkeld. De bezorgdheid van de minister van Energie, Watkins, heeft in 1989 geleid tot de instelling van een interdepartementaal comite (bestaande uit de departementen van defensie en energie) voor de veiligheid van kernwapens in Washington. Er wordt nu speciaal onderzoek verricht in laboratoria voor kernwapens of er nog meer kernwapens onveilig zijn. Het Congres heeft een speciaal wetenschappelijk onderzoek gevraagd naar de veiligheid van de D-5 raket.