Israel is toestand in de Gazastrook nog niet meester

TEL AVIV, 23 mei Ondanks het uitgaansverbod en de verdubbeling van het bezettingsleger slaagt Israel er niet in de bijzonder onrustige Gazastrook volledig onder controle te brengen. Drie Palestijnen werden er gisteren tijdens botsingen met Israelische troepen gedood en meer dan twintig gewond.

Naar aanleiding van het grote aantal doden en gewonden onder de Palestijnse bevolking sinds zondag heeft de Amerikaanse president George Bush vannacht in een speciale verklaring zijn grote bezorgdheid over de situatie uitgesproken. Hij deed een dringend beroep op 'het Israelische leger en anderen om de grootst mogelijke zelfbeheersing in acht te nemen'.

In deze speciale boodschap geeft de Amerikaanse president ook uitdrukking aan zijn ongerustheid over het politieke vacuum in Jeruzalem als gevolg van de aanhoudende regeringscrisis.

De VS hopen volgens Bush op een snelle vorming van een Israelische regering die evenals Washington achter het vredesproces staat en beslissingen kan nemen die het vredesproces vooruit helpen. Bush waarschuwt dat het geweld in het Midden-Oosten zal toenemen indien er geen uitzicht is op vrede.

Het oorspronkelijke Israelische plan van 14 mei 1989 voor het houden van verkiezingen in de bezette gebieden noemde hij de beste weg om de situatie in het Midden-Oosten te kalmeren. Volgens Bush bevat dit plan elementen die Israels veiligheid garanderen, de legitieme politieke rechten van de Palestijnen bevorderen en tevens bijdragen tot verzoening tussen Israel en zijn Arabische burgers.

De Israelische minister van buitenlandse zaken, Moshe Arens, heeft vanmorgen de Amerikaanse kritiek van de hand gewezen. Volgens hem is het onzin een verband te leggen tussen Israelische terughoudendheid in het vredesproces en de ongeregeldheden van de laatste dagen.

Grote Palestijnse protestdemonstraties in Jordanie tegen de moord op zeven Palestijnse arbeiders in Israel van zondag hebben gisteren opnieuw op verschillende plaatsen tot botsingen tussen Palestijnen en eenheden van het Jordaanse leger en politie geleid. Tijdens deze ernstige incidenten in onder andere Amman, Zarka en Irbid zijn twee Palestijnen gedood en tientallen gewond. De vonken van de ruim dertig maanden durende intifadah slaan volgens Israelische commentatoren niet alleen over naar de Israelisch-Arabische gemeenschap maar ook naar de de Palestijnen in de vluchtelingenkampen in Jordanie. Hierdoor zou het bewind van koning Hussein in gevaar kunnen komen.

De Egyptische president Hosni Mubarak heeft gisteren in Kairo de Israelische kabinetsformateur Yitzhak Shamir gewaarschuwd een regering te vormen die 'soepelheid aan de dag legt en tot een oplossing (van het Palestijnse vraagstuk) wil komen'.

Met zo'n rechtse regering is hij bereid te onderhandelen.

Tijdens een rede in de Egyptische hoofdstad voor een bijeenkomst van de Socialistische Internationale, die gisteren werd geopend, waarschuwde Mubarak dat de emigratie van Sovjet-joden naar Israel het vredesproces kan beeindigen en tot een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten kan leiden. De Israelische socialistische leider Shimon Peres beloofde later dat als hij aan het bewind zou komen de Sovjet-joden slechts in Israel zelf zouden worden gevestigd.

Mubarak drukte Israel gisteren in Kairo op het hart geen militaire actie tegen Irak te overwegen. 'Dat zou heel gevaarlijk zijn', zei hij. Volgens Mubarak heeft de Iraakse president Saddam Hussein geen agressieve plannen tegen Israel: 'Hij is echter de Israelische aanval op de kernreactor bij Bagdad in 1981 niet vergeten. Hij zal niet dulden dat Irak opnieuw door Israel wordt aangevallen.'