Spoorwegstaking legt deel Polen lam

WARSCHAU, 22 mei - Polen kampt met het ernstigste arbeidsconflict sinds het aantreden van de regering-Mazowiecki. Een vrijdag begonnen staking van spoorwegarbeiders in Slupsk en Torun is gisteren uitgebreid. De staking heeft het treinverkeer in het noorden van Polen geheel lamgelegd.

Vrijdag sloten tweeduizend spoorwegarbeiders zich aan bij een actie van enkele tientallen collega's die op 10 mei in Slupsk in hongerstaking waren gegaan. Ze eisen een verdrievoudiging van hun loon tot ruim een miljoen zloty per maand (214 gulden), hetgeen neerkomt op een verhoging tot twintig procent boven het gemiddelde loon in Polen. Bovendien eisen ze het ontslag van de directeur-generaal van de Poolse spoorwegen, die zich aan 'slecht management' schuldig zou hebben gemaakt. Een arts die gisteren de hongerstakers in Slupsk onderzocht, kwam tot de conclusie dat negen van hen er ernstig aan toe zijn. Hoewel de stakers maar een kleine minderheid vormen van de 27.000 spoorwegarbeiders in Pommeren werd het treinverkeer in het gebied geheel lamgelegd. De stakers hebben baanvakken geblokkeerd en de elektriciteit is afgesloten. Een van de verbroken verbindingen is die van Gdansk naar Berlijn. In sommige gevallen werden treinen plotseling stilgezet. In het dorp Skibno, niet ver van Slupsk, leidde dat tot rellen. Passagiers van een stilgezette trein koelden hun woede op de trein, die volledig werd vernield, en trachtten het station in brand te steken. Ingrijpen van de politie voorkwam dat. Ook in Koszalin kwam het tot incidenten.

De staking genoot aanvankelijk de steun van Solidariteit, de OPZZ (de vakbondsfederatie van het vorige regime) en twee onafhankelijke bonden. Solidariteit en de OPZZ hebben hun steun aan de staking echter ingetrokken, nadat overleg met de regering was begonnen en de stakers weigerden in afwachting van resultaten hun actie op te schorten. Tijdens het overleg van vrijdag werd een akkoord bereikt tussen de vier bonden en de spoorwegdirectie, dat voorzag in een extra betaling van 250.000 zloty over een periode van vijf maanden; dit akkoord werd door de stakers van de hand gewezen.

Het conflict escaleerde gisteren toen arbeiders in Pila zich bij de staking aansloten en de treinverbinding met Szczecin blokkeerden. In Inowroclaw hielden spoorwegarbeiders een waarschuwingsstaking van vier uur. De regering heeft laten weten 'categorisch te weigeren met de wilde stakers te onderhandelen'. Ze deed gisteren een dringend beroep op de stakers hun actie te beeindigen en waarschuwde dat het toegeven aan de eisen de ineenstorting van het economische programma zou betekenen. Die oproep heeft echter niets uitgehaald, evenmin als een persoonlijke interventie van premier Mazowiecki op zondag en de pogingen van minister van sociale zaken Kuron en Lech Walesa's adviseur Jaroslaw Kaczynski om te bemiddelen. Een woordvoerder van de stakers zei gisteren: 'We houden van Mazowiecki. We respecteren hem. Maar we zien geen teken van goede wil'. De actie van de spoorwegarbeiders is de eerste grote staking in Polen in de afgelopen negen maanden. Inmiddels begint zich echter ook in andere sectoren de onrust uit te breiden. De voorzitter van de sectie mijnen van Solidariteit riep gisteren de regering op een datum te bepalen waarop kan worden begonnen met besprekingen over de toekomst van de mijnen; als de regering geen datum vaststelt, zo werd gedreigd, zullen in 1989 opgeschorte stakingen worden hervat.