Saoedi-Arabie wil in Rotterdam bedrijven kopen

LEIDEN, 22 mei - Saoedi-Arabie wil investeren in de petrochemische industrie in Rotterdam. De grootste olie-exporteur ter wereld voert daarover gesprekken met bedrijven in Nederland. Dat heeft de Saoedische minister van olie, Hisham Nazer, gisteren in Leiden gezegd. De minister wilde niet zeggen met welke bedrijven hij in gesprek is.

Een poging van Iran om in Rotterdam voet aan de grond te krijgen, ketste enkele maanden geleden op het laatste moment af. Iran zou een aandeel van 14,5 procent nemen in Maasvlakte Olie Terminal (M. O. T.), het grootste bedrijf voor opslag van ruwe olie in Europa. Met de Amerikaanse oliemaatschappij Chevron was Iran het eens geworden over de overneming van Chevrons aandeel in M. O. T. Maar toen alles rond was maakten de partners van Chevron in M. O. T. - BP, Kuwait Petroleum Corporation, Shell, Paktank, Exxon en Total - gebruik van hun recht het aandeel van Chevron te kopen tegen de prijs die Iran had bedongen. Naar verwachting zal Chevron haar aandeel nu op 1 juni aan de partners overdragen.

Saoedi-Arabie en Iran, beide vooraanstaande leden van de Organisatie van olie exporterende landen (OPEC), willen in Europa raffinaderijen, opslagcapaciteit en tankstations kopen om zich te verzekeren van een afzetmarkt voor hun ruwe olie. Als belangrijke doorvoerhaven van olie en olieprodukten voor het Europese achterland heeft Rotterdam hun speciale belangstelling. Saoedi-Arabie bezit een kwart van alle oliereserves in de wereld.

Nazer deed zijn uitspraak bij de officiele opening van het Internationaal Instituut voor Energierecht van de Universiteit van Leiden. Hij was in Nederland op uitnodiging van Paktank International, een in de opslag van olie en olieprodukten gespecialiseerde dochteronderneming van het Rotterdamse bedrijf Pakhoed Holding.

Nazer sprak zondagavond met minister Andriessen van economische zaken en gisteren met premier Lubbers. De Nederlandse regering gaf hem te kennen geen bezwaar te hebben tegen Saoedische investeringen in de olieindustrie in Nederland, aldus Nazer. Een woordvoerder van het ministerie van economische zaken bevestigt dat Nazer met de minister over investeringsplannen in Nederland heeft gesproken en dat het kabinet daartegen geen bezwaar heeft.

Volgens president-directeur J. Brouwer van Paktank onderhandelt zijn bedrijf thans niet over een concreet plan met Saoedi-Arabie. Hij wil niet nader ingaan op de contacten van Paktank met Nazer. Hij ontkent dat Paktank een coordinerende rol zou gaan spelen in de Saoedische plannen in Nederland, zoals in Rotterdamse oliekringen wordt aangenomen.

De uitnodiging aan de minister zou slechts een vriendelijk gebaar zijn naar een goede relatie. Wel erkent Brouwer dat Nazers opening van het Leidse instituut allerminst het voornaamste onderdeel van diens bezoek aan Nederland is. 'Koeweit heeft in het begin van de jaren tachtig al zijn slag geslagen in Europa', zegt Brouwer, verwijzend naar de Koeweits overneming van de raffinaderijen en tankstations van Gulf Oil. 'Saoedi-Arabie is laat. Nu zijn er meerdere partijen in de markt.' In navolging van Koeweit willen steeds meer landen van de OPEC niet alleen producent en exporteur van ruwe olie zijn, maar de hele keten beheersen 'van de boorput naar de pomp'. Hun nationale oliemaatschappijen worden zo geintegreerde ondernemingen, vergelijkbaar met multinationals al Shell en Exxon.

Onder meer Venezuela, Libie en Abu Dhabi hebben inmiddels belangen genomen in de zogenoemde down stream (raffinage en distributie) in de industrielanden. Saoedi-Arabie zette vorig jaar in de Verenigde Staten de eerste stap in die richting. Met Texaco ging de nationale oliemaatschappij van het koninkrijk (Saudi Aramco) een joint venture aan voor de raffinage van olie en de verkoop van benzine en andere olieprodukten voor de Amerikaanse markt.

    • Juurd Eijsvoogel