Geboortenpiek door Roemeens verbod op abortus slechtskort

De mogelijkheden die een regering heeft om het aantal geboorten te beinvloeden zijn beperkt, is tegenwoordig de communis opinio onder demografen. Het uitloven van geboortepremies leidt er in het algemeen slechts toe dat vrouwen eerder kinderen nemen, niet dat ze meer kinderen nemen. De vraag is wat er gebeurt wanneer een regering met aanzienlijk drastischer maatregelen ingrijpt in het voortplantingsgedrag van de bevolking. Dit is in Roemenie in het najaar van 1966 gebeurd.

Per 1 november van dat jaar werd een abortusverbod ingevoerd. Abortus was tot dan toe bij gebrek aan deugdelijke voorbehoedmiddelen een gangbare methode het aantal geboorten te reguleren. Zo werden in Roemenie in 1965 ruim 1,1 miljoen abortussen uitgevoerd. Ter vergelijking: in hetzelfde jaar werden 278.000 kinderen geboren. Doordat het abortusverbod zeer onverwacht werd ingevoerd, zagen veel vrouwen zich gedwongen een ongewenste zwangerschap te voldragen. Het gevolg was een ongekende geboortenpiek in 1967. In april steeg het aantal geboorten met een kwart. In de zomermaanden werden drie maal zoveel kinderen geboren als in dezelfde periode van het jaar daarvoor. Het maandelijks totaal vruchtbaarheidscijfer steeg in enkele maanden van 2,0 tot 5,2. Om de bevolkingsomvang constant te houden is een totaal vruchtbaarheidscijfer van 2,1 nodig. In 1966 werden nog 274.000 kinderen geboren, in 1967 528.000 en in 1968 526.000. Tegelijk met het uitvaardigen van het abortusverbod nam de Roemeense regering enige andere geboortenbevorderende maatregelen. Zo werden kinderrijke gezinnen financieel gesteund. Kinderloze ambtenaren boven de 25 jaar moesten maandelijks een extra bedrag aan belasting betalen.

Des te opmerkelijker is het dat het aantal geboorten ondanks deze maatregelen binnen enkele jaren terug naar het oude niveau daalde. Op iets langere termijn hebben de geboortenbevorderende maatregelen tot effect gehad dat het gemiddeld kindertal per paar met slechts ongeveer tien percent is toegenomen. Na de val van Ceausescu is het abortusverbod ingetrokken. (Demos, 4/90)