Econoom James Grant over voorspelbaarheid volgende Amerikaanse recessie; Krap krediet zal zorgen voor tegenwind

NEW YORK, 22 mei - James Grant (43) is een van de best schrijvende analisten op Wall Street van dit moment. De meeste van zijn puntige, ironische epistels komen terecht in zijn tweewekelijkse nieuwsbrief Grant's Interest Rate Observer, maar hij publiceert ook in de Wall Street Journal, Forbes en The American Spectator. Hij heeft zelfs een tijd een column gehad in het satirische maandblad SPY. Grant houdt van solide banken, voorzichtig krediet en conservatieve balansen, en niet van hoogrentende, risicovolle junk bonds, Michael Milken, Robert Campeau of Donald Trump.

Waarom hebben we nog geen recessie in de Verenigde Staten? Bestaan er geen conjunctuurcycli meer? 'Ze bestaan nog steeds. Een van de redenen waarom we nog geen recessie hebben is dat we in de jaren tachtig hebben kunnen kopen - of het nu gaat om huizen, auto's of hele bedrijven - op heel soepele financiele voorwaarden. Leningen voor auto's en huizen zijn veel soepeler geworden (door langere af(Beta)lingstermijnen, hypotheken met flexibele rente en lage 'entreerente' (makkelijker voorwaarden van de banken), en we weten allemaal hoe het zit met junk bonds en bedrijfsfinanciering.

Ik denk dat deze voortdurende vergemakkelijking van krediet iets te maken heeft gehad met de langdurigheid van de economische groei. Ik denk ook dat de onvermijdelijke verkrapping van datzelfde krediet de volgende recessie een stuk ernstiger zal maken. Ik weet alleen niet wanneer dat zal gebeuren.' Wilt U een schatting maken? 'Nee. Ik heb een reputatie opgebouwd als de slechtste voorspeller ter wereld. De recessie kwam niet in 1988, en dat was mijn laatste voorspelling.' Waarom zal dat ruime krediet een recessie veroorzaken? 'Het zal niet een recessie veroorzaken, maar wel verergeren. Net zoals los krediet een soort rugwind was in de groeiperiode, zal krap krediet een tegenwind zijn in een recessie.

Ik denk dat de werking van rente op rente de bedrijven met de zwaarste schuldenlast in moeilijkheden brengt en dat banken dan beginnen zich terug te trekken. Je ziet het nu al aan transacties die twee, drie jaar geleden zijn afgesloten. Dat is de manier waarop belangrijke veranderingen beginnen, aan de rand.

De laatste tijd hebben we voorbeelden gezien van bedrijven die hun schuld op de markt voor 'commercial paper' (kortlopend schuldpapier) niet hebben kunnen vernieuwen; bijvoorbeeld Mortgage en Realty Trust Co. (een onroerend-goedbeleggingsgroep - red.), Washington Bancorp. (een bank) en ook Kay Jewelers, een keten van juwelierswinkels die zijn eigen aandelen had opgekocht met geleend geld.

Het meest dramatische voorbeeld is natuurlijk de val van de 'junk bond' markt, die vorige zomer al onderweg was en gemarkeerd werd - met punt of een puntkomma, dat weet ik niet zeker - door de ondergang van Drexel Burnham.' De centrale bank zegt dat er genoeg krediet is.

De Fed heeft gelijk als ze zegt dat er geen brede, duidelijk zichtbare stopzetting van de kredietverlening is. Maar dat is niet de vraag. De vraag is: worden dubieuze leningen nog steeds verstrekt? Je moet naar de marge kijken, en daar zie je het in het bedrijfsleven. In de onroerend goed-wereld is het gebrek aan krediet allang niet marginaal meer.' President Bush wil het overheidstekort verminderen en hoopt door de vraag naar kapitaal te verminderen de rentestanden te verlagen. Is dat een goed idee? 'De prachtige ironie is dat de economie dit jaar niet meer zo krachtig groeit als de afgelopen jaren en dat net op dit moment Washington zijn borst natmaakt om de belasting te verhogen en de uitgaven te verminderen. Dat is nu net het tegendeel van een stimulerend beleid.' U denkt dat het mischien de rente zal verlagen, maar tegelijkertijd groei van de economie zal afremmen? 'Ik denk dat de overheidsfinanciering wel invloed kan hebben op de rente, maar via een omweg. Het is mogelijk dat de politiek geen andere uitweg ziet dan Gramm-Rudman af te schaffen (de wet die de Federale overheid verplicht ieder jaar het financieringstekort terug te brengen - red.). Als Europa en Japan dat zien, en concluderen dat de Amerikaanse overheid weer op de oude, cynische manier zal blijven doorgaan, dan kan dat een slechte invloed hebben op de dollar. Dat zal de rente omhoog stuwen en dat kan precies teweegbrengen wat iedereen in Washington probeert te vermijden: een recessie.' Maar stel nu dat het overleg wonder boven wonder wel slaagt, dat het financieringstekort wordt teruggebracht - zou dat niet de rente verlagen? 'In 1981 hadden we een financieringstekort van 100 miljard dollar en een rente op lange obligaties van 15 procent. In 1986 hadden we een financieringstekort van ruwweg 200 miljard en een rente van 7,5 procent. Ik ben opgehouden die twee met elkaar in verband te brengen.' Waarom is dat verband er niet meer? 'Het overheidstekort is een belangrijke invloed op rentestanden, maar niet een doorslaggevende. Het is een bedrag van 200 miljard dollar op een economie van zes biljoen. Er zijn andere factoren: de dollarkoers, de mate waarin het buitenland vertrouwen heeft in de VS als een veilige plek om geld te beleggen, vraag en aanbod van geld buiten de markt voor staatsobligaties.

Hoe langer ik dit werk doe, hoe minder ik vertrouwen heb in macro-economische voorspellingen.

In een wereld waarin iedere dag 900 miljard dollar aan interbancair geld door het CHIPS-systeem vloeit, vind ik het een uiterst heroische onderneming om de richting van rente te voorspellen op basis van een factor. In de obligatiemarkt worden geen fortuinen verdiend. Warren Buffett (een zeer succesvolle belegger - red.) werd niet rijk door de rente te voorspellen.'