De klant als verdachte

DE DETAILHANDEL dringt sinds jaar en dag bij de minister van justitie aan op hardere actie tegen winkeldieven: lik op stuk en meedogenloze registratie. Dat aan dergelijke paardemiddelen duidelijke bezwaren kleven voor het fair play met klanten/verdachten en hun privacy, wordt op de koop toe genomen. Dat de pakkans het altijd moet afleggen tegen betere verkoopmethoden (de kat niet te zeer op het spek binden) trouwens ook. De heftigheid waarmee het bedrijfsleven tamboereert op winkeldiefstal steekt vreemd af bij de lauwheid waarmee wordt gereageerd op het probleem in eigen huis: 'lekkage', zoals de vakterm voor interne fraude luidt. De uitkomst van een zojuist gepubliceerde enquete - criminaliteit is voor het bedrijfsleven een jaarlijkse schadepost van vijf miljard - is voor staatssecretaris Kosto (justitie) aanleiding te pleiten om een grotere rol voor particuliere beveiligingsdiensten. In het bijzonder mikt hij op betere samenwerking met de politie. De eerste stichting voor een 'public private partnership' op het gebied van recht en orde is al in het leven geroepen.

Dergelijke initiatieven zijn een teken van een grote maatschappelijke vraag naar meer beveiliging. Die vraag is legitiem, het probleem is alleen haar behoorlijk te kanaliseren. Wat dit betreft zijn de bezwaren tegen de groei van het particuliere beveiligingswezen, die Kosto wanneer wij ons goed herinneren als Kamerlid placht te delen, bepaald niet achterhaald. Het kan bijvoorbeeld toch niet de bedoeling zijn beslissingen over aard en omvang van de veiligheidszorg over te laten aan een onderonsje van politie en particuliere diensten. De overaccentuering van winkeldiefstal ten opzichte van lekkage illustreert afdoende het bezwaar om zonder meer de particuliere prioriteiten te volgen. Hetzelfde voorbeeld laat zien dat een evenwichtiger aanpak van de gevaren - in casu: ook eens wat beter op de eigen werknemers letten zijn eigen problemen oproept. Hoe zorgvuldig springen bedrijven niet interne opsporing en vervolging? Want dat is het. Er wordt (binnenskamers) zelfs verdedigd dat bedrijven in de eerste plaats zelf beslissen hoe er wordt afgerekend met knoeiende werknemers en dat zij wel uitmaken of politie en justitie er aan te pas komen. De politie als 'junior partner' van de beveiligingsdienst, in plaats van omgekeerd.

HET WETTELIJKE KADER om de serieuze bijverschijnselen van de privatisering van veiligheidszorg aan te pakken is al jaren lang volstrekt onvoldoende. De bewindslieden van justitie hebben nu wel een partiele wetswijziging aanhangig gemaakt. Maar deze biedt geen antwoord op de nieuwe uitdaging die zich aandient. Een integrale wetswijziging is 'op afzienbare termijn' te verwachten, heet het. De beste manier waarop Kosto zijn bezorgdheid vorm kan geven is die termijn te bespoedigen.