Amerikaanse ambassadeur Howard Wilkins: VS krijgen meer waardering voor Nederlands drugsbeleid

DEN HAAG, 22 mei - Howard Wilkins junior, sinds elf maanden Ambassadeur van de Verenigde Staten in Nederland, geniet met volle teugen van zijn nieuwe functie. Met enthousiasme spreekt hij over de nieuwe perspectieven in Europa na de recente omwenteling in Oost-Europa en met kennis van zaken vertelt hij over het door hem bewonderde Nederlandse drugsbeleid. In zijn vrije tijd verkent hij Nederland, het afgelopen weekeinde zelfs op een Harley Davidson.

Niet een maal valt tijdens het gesprek het woord 'pizza', waarmee hij de afgelopen decennia een fortuin verdiende. Het geld van zijn pizzeria-keten stelde hem in staat om de verkiezingskas van George Bush rijkelijk te spekken, hetgeen hem als dank een ambassadeurspost opleverde.

De 52-jarige Wilkins treft het, want de betrekkingen tussen de VS en Nederland zijn zelden zo goed geweest als op het ogenblik. De stormachtige periode van het debat over de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten op Nederlandse bodem is al lang voorbij.

Het ernstigste conflict tussen beide landen tijdens het ambassadeurschap van Wilkins tot nu toe steekt hier bleekjes bij af: de omstreden aankoop door de KLM van aandelen van de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Northwest. Volgens Wilkins betrof het overigens slechts een misverstand dat na enig overleg soepel uit de weg kon worden gewerkt.

Huiswerk

De ambassadeur ontkent dat het wegebben van de spanningen tussen Washington en Den Haag zou betekenen dat de Verenigde Staten thans minder belang aan Nederland toekennen dan vroeger. Ook de opkomst van een nog sterker Duitsland en de Oosteuropese landen zal volgens hem niet leiden tot een minder belangrijk Nederland: 'Zo er al iets verandert, dan zal de rol van Nederland alleen maar groter worden'.

Volgens Wilkins staat Nederland vooraan wanneer het gaat om het opzetten van joint ventures in Oost-Europa. Hij schrijft dit vooral toe aan de handelservaring van de Nederlanders en hun talenkennis. 'Zij zijn een van de weinige volkeren die daarover beschikken. Dat is ook een van de redenen waarom ze naar mijn mening het meest invloedrijk zijn van de kleinere landen, omdat ze zo goed zijn voorbereid door hun huiswerk te doen en door hun talenkennis. Ze hebben bovendien ook het vermogen te investeren.' Voor een deel ontleent Nederland zijn blijvende belang aan de vooraanstaande rol die het in de Europese Gemeenschap bekleedt, zo meent Wilkins. Het belang daarvan voor de hele wereld kan volgens hem niet genoeg worden onderstreept. 'De EG is buitengewoon belangrijk want deze zal als model dienen voor de rest van de wereld. Die zal bestuderen in hoeverre de EG protectionistisch zal worden, in hoeverre ze open of gesloten blijft. Dat zal worden gecopieerd door de andere regionale handelsblokken, in het gebied van de Grote Oceaan, in Noord-Amerika en elders.' Ook om een andere reden is hij gefascineerd door de EG. 'Het is voor het eerst dat de Verenigde Staten oog in oog staan met een macht van dezelfde omvang of zelfs nog groter, met dezelfde koopkracht of meer, met een even grote bevolking of een die zelfs groter is. Dat is een nieuwe toestand.'

Daar beide kanten zich inspannen om de wederzijdse betrekkingen zo goed mogelijk te houden, zijn er tot nu toe ook geen ernstige aanvaringen geweest, zo meent Wilkins. Hij voegt eraan toe dat de Europese Gemeenschap zijns inziens door de gunstige omstandigheden van de komende jaren nog sneller zal groeien dan zelfs de stoutste voorspellingen van het ogenblik aangeven.

Drugsbeleid

Ook de vermeende slapheid van het Nederlandse drugsbeleid en de kritiek daarop in de VS behoren tot het verleden, nu de Nederlandse politiek aantoonbaar vruchten begint af te werpen. De aanpak van de drugsverslaafden was een van de onderwerpen waarin Wilkins zich na aankomst terstond verdiepte. Hij merkte op dat het aantal drugsverslaafden dat in ziekenhuizen moet worden opgenomen daalt, dat er mede door het van overheidswege beschikbaar stellen van schone naalden weinig AIDS-gevallen zijn en dat relatief weinig jongeren zich bij de drugsverslaafden voegen. 'Een deel van de Nederlandse aanpak is intussen ook overgebracht naar zes steden in de Verenigde Staten en naar ik hoor met enig succes.'

Wilkins stelt dat het succes van de Nederlanders, die er samen met Singapore als enigen in zijn geslaagd het drugsgebruik te verminderen, schuilt in het feit dat ze de drugswereld grotendeels bovengronds hebben weten te brengen, waardoor je het probleem beter kunt overzien en vervolgens kan aanpakken. Wilkins: 'De Amerikaanse drugswereld is niet zo bovengronds en daarom is het moeilijker voor ons.' Toen de benoeming van de zakenman Wilkins in Nederland vorig jaar bekend werd, werden er in zowel Nederland als in de VS wel enige wenkbrauwen gefronst. Velen hadden liever een beroepsdiplomaat gezien als indertijd Paul Bremer III, de man die de Amerikaanse ambassade leidde tijdens de kruisrakettenkwestie. Het CDA-Kamerlid Gualtherie van Weezel, die zowel de zeer gerespecteerde Bremer als Wilkins van nabij kent: 'Wilkins is een spontane man aan wie je goed kunt zien dat hij geen dertigjarige diplomatieke loopbaan achter de rug heeft'.

Gualtherie van Weezel zegt echter Wilkins een vriendelijke openhartige man te vinden, die zonder pretenties en met een 'open mind' de wereld inkijkt.

Wilkins zelf zegt dat de overgang van het zakenleven naar de diplomatie hem is meegevallen. Op beide terreinen heb je volgens hem voor een belangrijk deel dezelfde managementcapaciteiten nodig.

Zowel Van Weezel als VVD-Kamerlid Weisglas zijn van oordeel dat de huidige Amerikaanse ambassadeur zijn land op een goede manier 'verkoopt'. Van Weezel wijst er bovendien op dat Wilkins in zeker een opzicht succesvoller is geweest dan al zijn voorgangers, namelijk door het bezoek van president Bush vorige zomer, het eerste dat een Amerikaans staatshoofd ooit aan Nederland bracht.