Uitkeringsgerechtigden protesteren tegen achterstand; Boe-geroep tegen minister

Deemoed loont niet altijd. Gespeelde deemoed al helemaal niet. En dat de minister van de sociale zaken B. de Vries zich zaterdagmiddag aan dat laatste schuldig maakte, daar twijfelden de ruim vierduizend bezoekers van de manifestatie 'Nederland tegen verarming' geen moment aan.

Met boe-geroep werd gereageerd op zijn uitspraak dat hij, de minister, wist hoe het is om van een minimuminkomen of een uitkering te moeten leven; dat ook ministers 'uit heel eenvoudige milieus komen' ; dat de keuze 'werk boven inkomen' een moeilijke is geweest, maar wel een 'waar ik geen spijt van heb. En of u het horen wilt of niet, maar de werkloosheid gaat omlaag.' De aanwezigen wilden iets anders ook horen. Of het kabinet bereid was de uitkeringen in vier jaar met vijftien procent te verhogen zodat de achterstand ten opzichte van de lonen wordt ingelopen. De enige tegemoetkoming die De Vries deed was dat als de lonen niet teveel stijgen, uitkeringsgerechtigden 'in bescheiden mate in de groeiende welvaart kunnen delen.'

Hij erkende dat nog lang niet iedereen meeprofiteert van het economisch herstelbeleid dat in de jaren tachtig in gang is gezet.

Ook FNV-voorzitter J. Stekelenburg verwierp de vijftien-procent eis. 'Dat is irreel. Het zou verkeerd zijn wanneer ik de indruk wek dat dit een reele mogelijkheid is. Wij zullen ons sterk maken voor een verhoging van de uitkeringen met vijf procent in vier jaar.'

Ditmaal bleef boe-geroep uit.

Maria van Veen (Vrouwenbond-FNV) haalde fel uit naar De Vries. 'Ik heb de minister niet horen erkennen dat in Nederland armoede voorkomt. Dat de verborgen werkloosheid met name onder vrouwen stijgt. Dat een half miljoen vrouwen boven de vijftig op het minimum zitten, zonder uitzicht op verbetering.'

De keuze voor werkgelegenheid boven inkomen komt voor grote groepen vrouwen te laat: voor hen is de kans op het verkrijgen van betaalde arbeid verkeken, aldus J. van den Heuvel lid van de werkgroep 'De arme kant van Nederland.' De manifestatie was georganiseerd door deze werkgroep van de Raad van Kerken en DISK (Dienst in de Industriele Samenleving vanwege de Kerken). De opkomst viel tegen. Er was gerekend op zeker tienduizend mensen, ook door de politie die in groten getale aanwezig was. De werkgeversorganisaties NCW en VNO hadden verstek laten gaan evenals de top van kerkelijk Nederland. De gereformeerde synode was verdeeld over de manifestatie. Te gemakkelijk wordt elke uitkeringsgerechtigde tot de armen gerekend, luidde de kritiek van een aantal synode-leden enige tijd geleden. Weer anderen daarentegen laakten het feit dat de gereformeerde kerk de laagstbetaalden en uitkeringsgerechtigen juist in de steek heeft gelaten.

Het aantal huishoudens dat tot de echte minima wordt gerekend wordt geschat op ongeveer 800.000. Uit een vorig jaar verschenen rapport van de Harmonisatieraad Welzijnsbeleid bleek dat de Staat jaarlijks ruim twintig miljard gulden aan inkomsten derft wegens vernietiging van kapitaal, een groeiend zwart circuit en een dalende belastingopbrengst. Volgens dit rapport wordt armoede te zeer beschouwd als een koopkrachtprobleem en wordt te weinig gekeken naar de maatschappelijke gevolgen van het verarmingsproces in Nederland. Tijdens de manifestatie werd bij dat laatste punt maar zijdelings stilgestaan, het optrekken van de uitkeringen had voor de aanwezigen de hoogste prioriteit. 'We moeten hier zichtbaar maken dat sprake is van een nieuw standsverschil. Wij zijn een microfoon voor degenen die nauwelijks een stem hebben, wij maken een vuist voor hen die geen macht hebben', zei ds. W. R. van der Zee, secretaris van de Raad van Kerken. 'We protesteren tegen een samenleving die het normaal schijnt te vinden dat de een profiteert van de economische groei en de ander moet inkrimpen.' Die ander, aldus M. Rabbae van het Nederlands Centrum Buitenlanders, gaat pas na vijven naar de markt omdat dan de tomaten en de aardappelen zijn afgeprijsd. Volgens hem staat de geloofwaardigheid van het hele kabinet op het spel wanneer niet binnen afzienbare tijd maatregelen worden genomen om de positie van de uitkeringsgerechtigden te verbeteren. 'Wanneer dat niet gebeurt neemt de kans toe dat we hier Amerikaanse toestanden krijgen', waarschuwde hij. In Amerika leven ruim tien miljoen mensen onder het minimum.

Begin dit jaar bleek uit een onderzoek van Konsumenten Kontakt (KK) dat mensen met een minimuminkomen op kleine schaal gebruik maken van gemeentelijke kwijtscheldingsregelingen en nood- of studiefondsen. Daarmee lopen, zo zei L. Donia van KK, de minima gemiddeld zo'n 250 gulden per jaar mis. Een derde van het aantal mensen dat op het minimum zit bleek niet te weten dat deze regelingen bestaan. Donia: 'Gemeentelijk minimabeleid is prima maar het moet wel aansluiten bij de wensen en behoeften van de mensen om wie het gaat. De voorlichting moet beter, de procedures helderder. Iedereen die aanspraak op een recht wil maken moet dat op een eenvoudige manier kunnen doen.'

    • Anneke Visser