Palestijnse volksopstand blijkt springlevend te zijn

TEL AVIV, 21 mei - Het Palestijnse bloed dat gisteren door het toedoen van een kennelijk gestoorde 21-jarige Israelier vloeide in Rishon Lezion, een plaatsje ten zuiden van Tel Aviv, heeft de intifadah, de Palestijnse volksopstand in bezet gebied, een nieuwe impuls gegeven.

Voor Israelische politici en militairen is dat een enorme tegenslag. Zij probeerden juist de laatste tijd aan de hand van statistieken over het aantal incidenten, doden en gewonden de indruk te wekken dat de intifadah met zuurstofgebrek kampte.

De spontane massa-demonstraties die gisteren in de bezette gebieden uitbraken nadat het schokkende nieuws over de moord zich als een lopend vuurtje over het land had verspreid, hebben opnieuw het gebrekkige Israelische inzicht in de Palestijnse realiteit en mentaliteit aangetoond.

De intifadah is springlevend. De Palestijnse woede-uitbarstingen van gisteren doen denken aan de eerste dagen van de opstand in december 1987, toen honderdduizenden Palestijnen demonstrerend de straat op gingen.

Israels opperbevelhebber, generaal Dan Shomron, heeft gisteravond in een vraaggesprek voor de televisie verzekerd dat het Israelische leger geen Palestijnse massa-demonstraties op de schaal van het begin van de opstand zal dulden. Grote troepenversterkingen zijn naar de bezette gebieden gestuurd om indien nodig de Palestijnse woede in militaire overmacht te smoren.

De krankzinnige moordpartij van gisteren heeft echter een nieuw, potentieel gevaarlijk hoofdstuk in de intifadah geopend. De voorspelbare nieuwe bloedige onlusten zullen zich afspelen tegen de achtergrond van de mogelijke vorming van een ultra-nationalistische, anti-Palestijnse regering in Jeruzalem. Tegelijk gaan de Arabische landen in Bagdad een nieuwe poging wagen zich te verenigen tegen de joodse emigratie uit de Sovjet-Unie naar Israel. Daardoor en door de aantasting van Israels naam in de wereld als gevolg van de repressie van de intifadah en van het recente ondoordachte, provocerende optreden in de christelijke wijk van Oost-Jeruzalem komt Israel verzwakt tegenover een nieuwe massale uitbarsting van de intifadah te staan.

Nu de relaties met Washington, de EG en Egypte steeds moeilijker worden heeft Israel, zelfs onder een rechtse regering, minder bewegingsvrijheid tegenover de intifadah dan sommige politici en militairen wellicht wel zouden wensen. De komende dagen zullen uitwijzen hoever Israel denkt te kunnen gaan om de intifidah te kunnen beheersen. Dat laatste is ook al een zware opgave omdat de Palestijnse emoties onder veel grotere druk staan dan in het begin van de intifadah nu premier Yitzhak Shamir de deur heeft gesloten voor de toenadering tot de Palestijnen, zoals die is bepleit door de op dit moment uitgerangeerde socialistische leider Shimon Peres. Ruim 30 maanden intifadah hebben voorts aangetoond dat de Israelische samenleving diep is verdeeld over de benadering van de intifadah. Daarom waarschuwde generaal Shomron gisteravond dat Israel bij het neerslaan van de opnieuw opgelaaide Palestijnse volksopstand op straffe van een 'breuk' in de samenleving niet over de schreef kan gaan van wat hier aanvaardbaar wordt geacht. De intifadah heeft gisteren even onverwachts als zij in december 1987 uitbrak weer voorsprong genomen op Israel. Wegens de gewijzigde internationale situatie, waarin meer nadruk is komen te liggen op vrijheid, democratie en de rechten van de mens, is het de vraag of de joodse staat zonder politieke toenadering tot de Palestijnen het geweldsniveau van de intifadah zodanig kan omlaag drukken dat, zoals een cliche wil, 'ermee kan worden geleefd'.

    • Salomon Bouman