Het hondjespauze-effect

De middagsessie van de ledenvergadering van de Nederlandse Kankerbestrijding, zaterdag in de Groningse Martinihal, bedoeld om inkomsten en voorziene uitgaven van de televisie-actie Over Leven te verantwoorden, begint tot veler verrassing met een modeshow. Geen nieuwe creaties echter, de mannequins en dress-boys tonen kleding uit de eerste helft van de eeuw. Gaandeweg dringt het tot de honderden aanwezigen door dat de Veendamse stichting Mode 1900-1950 oude kleren verzamelt, zich aanbevolen houdt voor stoffelijke giften, de spullen keurig restaureert en onderhoudt en optredens verzorgt ten bate van de kankerbestrijding. In de loop van de jaren kon al 40.000 gulden aan het Koningin Wilhelmina Fonds, nu bekend als de Nederlandse Kankerbestrijding (NKB), worden overgemaakt.

De Otjes en Sientjes wekken vertedering, de lange Franse onderbroeken van de dames hilariteit. Golven van herkenning rollen door de zaal, die voornamelijk met oudere dames is gevuld. Ze voelen zich zo sterk in de meerderheid dat ze voor aanvang vrijelijk ook van de herentoiletten gebruik maakten. Een enkele geridderde colbertdrager zag dat fronsend aan.

Mailingbestand

De harde kern van de kankerbestrijding, op de ledenvergadering bijeen, bestaat uit vertegenwoordigsters van de meer dan 1.500 plaatselijke afdelingen. Die organiseren de 100.000 collectanten die ieder jaar tijdens de collecteweek de deuren langs gaan en per persoon gemiddeld 130 gulden ophalen: 13 miljoen in 1989. Collectanten en kankervoorlichting hebben de afgelopen jaren geholpen een 815.000 groot mailingbestand op te bouwen. Langs die weg kwam 18 miljoen binnen. De legaten vormden in 1989 een zeer grote inkomstenbron: 20 miljoen.

De reguliere inkomsten van de Nederlandse Vereniging tot steun aan het Koningin Wilhelmina Fonds voor de Kankerbestrijding bedroegen in 1989 fl.62,7 miljoen. Na aftrek van de kosten kon daarvan fl.52,8 miljoen naar de Stichting Koningin Wilhelmina Fonds. Vereniging en Stichting heten samen Nederlandse Kankerbestrijding, zorgen voor het grootste particuliere charitatieve fonds in ons land en financieren ongeveer 40 procent van het kankeronderzoek.

Vorig jaar schreef de vereniging echter geen fl.52,8 miljoen over, maar fl.80,5. Het verschil van fl.27,7 miljoen is de opbrengst van de televisie-actie Over Leven die op 19 oktober vorig jaar de activiteiten rond het veertigjarig bestaan van de kankerbestrijding afsloot. Het Koningin Wilhelmina Fonds werd in 1949 opgericht, nadat Wilhelmina het nationaal geschenk van fl.2 miljoen voor haar vijftigjarig ambtsjubileum aan kankerbestrijding wilde besteden.

De TV-actie van vorig jaar bracht fl.33,2 op en kostte fl.5,5 miljoen. Verenigingsdirecteur mr. M. Olgers legde de collectantes in de zaal uit waar het geld vandaan kwam: 'Media en TV hebben geen effect als er geen ondersteuning is. Uw steun was onontbeerlijk. U heeft meegeholpen duidelijk te maken dat er op 19 oktober iets belangrijks stond te gebeuren op het gebied van de kankerbestrijding. Dat drong langzaam door, door uw steun.' Van de fl.33 miljoen kwam het leeuwedeel binnen via 550.000 ingestuurde machtigingen, die waren afgedrukt in kranten en RTV-bladen, en door 300.000 acceptgirokaarten. Die machtigingen moesten, zo was de opzet, 's avonds in een brievenbus worden gedeponeerd.

Olgers: 'Vooral de hondjespauze bleek een gouden greep. Vlak daarna heeft het storm gelopen bij de brievenbussen.'

De hondjespauze was de gelegenheid voor hondebezitters om tijdens de lange zit van de avondvullende TV-uitzending even de trouwe viervoeter uit te laten. De route moest zich die avond uitstrekken tot de dichtstbijzijnde brievenbus.

De verwerking van de machtigingen heeft nog heel wat tijd gevergd. 'Tien mensen zijn daar dagen mee bezig geweest', vertelde Olgers. 'Er zaten natuurlijk ook de nodige grappenmakers tussen die veel te hoge bedragen hadden ingevuld.' De directeur van de geldverdelende Stichting KWF, dr. K. W. van der Poll, gaf aan dat 70 procent van het voor Over Leven opgebrachte bedrag in de komende zes jaar zal worden besteed aan onderzoek naar preventie en behandelingsmethoden. Van der Poll: 'Want wat sommige negatieve zeurpieten in Nederland soms ook te melden hebben over de resultaten, wij gaan door met het steunen van het onderzoek.'

Film

De gratis hulp- en informatietelefoon (06-0226622) was al de dag na de actie opengesteld. Tien procent van de opbrengst van de actie is voor voorlichtingsprojecten; vijf procent voor psycho-sociale oncologie en de resterende vijftien procent voor geheel nieuwe activiteiten. Van der Poll noemde een film over de gevaren van het roken en een vakantiefonds voor patienten.

Nadat oncoloog prof. dr. G. Blijham de zaal had uitgelegd waarom het zolang duurt voor er nieuwe middelen tegen kanker beschikbaar zijn, was het de beurt aan de zaal om vragen over de besteding van het geld voor Over Leven te stellen.

Alles was erg duidelijk. Een mevrouw legde met tranen in haar stem uit dat ten tijde van de actie Over Leven haar man aan longkanker aan het sterven was. Omdat niemand in het dorp iets aan de actie deed, was zij bij de middenstand langs gegaan om geld te verzamelen. 'Een week later lag mijn man opgebaard in de kamer waar het grote Over-Leven-affiche voor het raam had gehangen. Nu wou ik vragen, mijn man werkte veel met bestrijdingsmiddelen, wordt er ook onderzoek gedaan naar het verband tussen bestrijdingsmiddelen en kanker?' Opstal: 'Alles bij elkaar wordt er ieder een paar miljoen besteed aan onderzoek naar chemicalien die mogelijk kanker veroorzaken. Ik ben daarom erg blij om te kunnen zeggen: ja, daar besteden wij erg veel aandacht aan.' Hoofd voorlichting mevr. E. J. M. Heshusius: 'Ik dank mevrouw voor de moed om deze vraag te stellen. Zij heeft ons duidelijk gemaakt dat 50 procent overleving nog te weinig is.'

    • Wim Köhler