Geladen visie maar logge samenklank bij Mahler van Neuhold

Pas in het tweede, overigens wel het belangrijkste deel van het Mahlerconcert van het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen, bewees dirigent Gunter Neuhold dat hij over bijzondere kwaliteiten beschikt. Deze bewerking door Erwin Kranz van het Adagio uit Mahlers onvoltooide Tiende symfonie wijkt van alle versies het minst af van Mahlers schetsen, maar Gunter Neuhold voelde kennelijk niet de behoefte om Mahlers innerlijke verscheurdheid te vertalen in schrijnende en zwijmelende strijkersklanken. Met zijn vitaal-robuuste aanpak schoot hij te veel naar de andere kant door: een nogal logge samenklank met sterk aangezette contouren, waarvan weinig overtuigingskracht uitging.

Als lied-componist wijkt Mahler van zijn Duitstalige tijdgenoten af, niet alleen omdat hij zich vooral op het orkestlied toelegde, maar ook omdat hij nauwelijks door de echte kunstpoezie van negentiende eeuwse dichters werd geinspireerd. Quasi-naieve volksliedachtige teksten zoals die van Des Knaben Wunderhorn sluiten beter aan bij Mahlers subjectief-objectief universum dan de uitgesproken persoonlijke lyriek van kunstende dichters. En hij voelt zich geheel in z'n element bij de simpele elementaire gevoelens en kostelijke, op de gewone man gerichte humor die men aantreft in Des Knaben Wunderhorn.

De tweede reeks van twaalf liederen uit deze bundel, die nu werd uitgevoerd kan evenals de eerste, een overweldigende indruk maken. Voorwaarde is echter wel dat aan Mahlers buitensporig hoge zangtechnische eisen wordt voldaan, zodat de interpretatie bijna vanzelfsprekend lijkt te worden. Bovendien moeten de vocale en instrumentale partijen inhoudelijk geheel op elkaar aansluiten. Met zijn geladen en beeldende visie haalde Gunter Neuhold het beste uit zijn voortreffelijk orkest zonder dat de zangers in het gedrang kwamen. Zeer veel goeds valt er ook te melden over de Engels bariton Richard Salter. Zijn expressief, heroisch geluid leent zich uitstekend voor de militaire liederen en wordt zelfs door de zwaarste koperklanken nimmer overstemd. Salters heldere dictie verhoogt de indruk van authenticiteit. Ik miste bij hem echter wel eens de innerlijke bewogenheid die nodig is om bijvoorbeeld uitdrukking te geven aan de intense somberheid van de twee slotcoupletten van de tot de galg veroordeelde 'tambourg'sell'. Aan sentiment onbreekt het Jard van Nes bepaald niet. Ze heeft vocaal en muzikaal alles in huis om aan deze Mahler-liederen volledig recht te doen wedervaren. Het meest overtuigend was ze dit keer waar het erom ging een lange melodische lijn te voorzien van een intens lyrische expressie. Haar eigen topvorm bereikte ze echter niet - maar dat kan niet altijd.

Concert: Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen o.l.v. Gunter Neuhold m.m.v. Jard van Nes (mezzo) en Richard Salter (bariton). Programma: Mahler, Adagio uit de Symfonie nr. 10 en Des Knaben Wunderhorn. Gehoord: 20/5 Grote Zaal Concertgebouw Amsterdam.