Schaken

Nooit zal ik de uitzinnige vreugdekreet van Gabor Kallai vergeten. Het was tijdens het eerste officiele wereldkampioenschap 'active chess' (een half uur bedenktijd per speler per partij), dat in 1988 in de Mexicaanse stad Mazatlan werd gehouden. Het leek de schreeuw van een man in doodsnood, maar dat was het niet. Kallai had iets bereikt dat hij van tevoren onmogelijk had geacht. Hij had zich geplaatst bij de laatste acht spelers, die de finalematches zouden spelen. Zelfs als hij in de eerste ronde uitgeschakeld werd, zou hij 4000 dollar winnen. Zeer veel geld voor een Hongaarse meester van het tweede plan.

Kallai werd inderdaad in de eerste ronde verslagen, maar dat gaf niet. Hij was rijk.

Dat dacht hij tenminste. Aan het eind van het toernooi kregen de prijswinnaars niet de dollars waarop zij gehoopt hadden, maar een cheque, die ter plaatse niet inbaar was. In de weken daarna bleek dat het ook elders niet mogelijk was. De organisatoren van het toernooi waren in onvoorziene financiele moeilijkheden geraakt. Vele maanden later kregen bijna alle prijswinnaars toch nog hun geld. Alleen Kallai niet.

Na zijn vreugdekreet kreeg de schaakwereld nu zijn noodkreten te horen. Hij schreef brieven naar de internationale schaaktijdschriften. De laatste stond eind vorig jaar in New in Chess. Kallai was ten einde raad. Zijn beroep op Fide-voorzitter Campomanes was vergeefs gebleken. Zijn gezin was in grote financiele nood geraakt. Over de prijs die hij niet ontvangen had moest hij wel belasting betalen, een half Hongaars jaarsalaris. Kallai kondigde een hongerstaking aan. Hoe het verder gegaan is weet ik niet. Ik denk dat het nog wel goed komt.

Het doet je weer eens beseffen dat de schakers een kwetsbare beroepsgroep zijn. Wie naar Hastings of Wijk aan Zee gaat, kan er op vertrouwen dat hij na afloop van het toernooi zijn geld krijgt, maar de deelnemers aan de vele nieuwe open toernooien moeten maar afwachten hoe solide de organisatie is.

Vorige maand werd een toernooi gespeeld in Kusadasi, Turkije. Wie had vroeger ooit van een groot open toernooi in Turkije gehoord? Dat schreef ik een paar weken geleden in deze rubriek. Ondertussen hebben we er meer van vernomen. Is hier een mooie nieuwe schaaktraditie gegrondvest? De berichten manen tot voorzichtigheid.

Het toernooi werd georganiseerd in samenwerking met de Berlijnse schaakbond. In het laatste nummer van Schachwoche legt een vertegenwoordiger van deze bond uit wat er mis is gegaan. Aan het begin bleek dat er veel minder spelers waren dan verwacht was. IJlings werden 24 sovjetspelers aangevoerd. Nu waren er 113 deelnemers, waaronder 24 grootmeesters. Heel mooi, zou je denken, maar de Turkse sponsors dachten er anders over. Hun was beloofd dat er tussen de 600 en 1000 deelnemers zouden zijn. Ze trokken zich terug. Op de sluitingsplechtigheid moest de Turkse organisator Dalkiran met bevende stem bekennen dat het gegarandeerde prijzenfonds van 100.000 DM helaas niet beschikbaar was. Hij deelde een paar cheques uit en zei dat hij er persoonlijk borg voor stond. De Russen weigerden te vertrekken en bleven wachten op baar geld. Vergeefs.

Is organisator Dalkiran een oplichter, vraagt de vertegenwoordiger van de Berlijnse schaakbond zich af. Nee, zo weet hij met zekerheid. Dalkiran is een dromer. Zullen de prijswinnaars ooit nog hun geld krijgen? Waarschijnlijk wel, als ze maar geduld hebben. De redactie van Schachwoche tekent aan dat het duidelijk is dat de Berlijnse schaakbond bang is om zelf financieel aansprakelijk gesteld te worden. ' Wie van de betrokken spelers echter daarop rekent is een nog groter dromer dan Dalkiran.' Er deden ook een paar Nederlanders mee in Kusadasi. Langeweg en Nijboer deden het niet slecht, maar ze waren, tot hun geluk zou je bijna zeggen, niet onder de prijswinnaars. Van Mil eindigde niet in de bovenste helft, maar er werd wel een grappig partijtje van hem afgedrukt.

Wit Tsjeskovski-zwart Van Mil1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 d5xe4 4. Pc3xe4 Lc8-f5 5. Pe4-g3 Lf5-g6 6. h2-h4 h7-h6 7. Pg1-f3 Pb8-d7 8. h4-h5 Lg6-h7 9. Lf1-d3 Lh7xd3 10. Dd1xd3 e7-e6 11. Lc1-d2 Pg8-f6 12. 0-0-0 Lf8-e7 13. Dd3-e2 c6-c5 14. d4xc5 Dd8-c7 15. Pg3-e4 Pf6xe4 16. De2xe4 Pd7xc5

Zie diagram De4-e5?? Pc5-d3+ Wit gaf op.

Een aardig geschenk voor Van Mil, van iemand die een keer kampioen van de Sovjet-Unie is geweest. Het toernooi werd gewonnen door de Rus Gennadi Koesmin. Ik heb hem altijd een zeer sterke speler met veel originele ideeen gevonden, maar de laatste jaren hoor je niet meer zoveel over hem.

Wit Koesmin-zwart Groszpeter1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lf1-e2 e7-e5 7. Pd4-b3 Lf8-e7 8. 0-0 0-0 9. Kg1-h1 b7-b5 10. Pc3-d5 Pf6xd5 11. Dd1xd5 Ta8-a7 12. Lc1-e3 Lc8-e6 13. Dd5-d1 Ta7-d7 14. a2-a4 b5-b4 15. f2-f4 Dd8-c7 16. f4-f5 Le6-c4 17. Le2xc4 Dc7xc4 18. f5-f6 Le7xf6 19. Tf1xf6 g7xf6 20. Dd1-g4+ Kg8-h8 21. Dg4-h4 Dc4-e6

Zie diagram Pb3-d4! Deze mooie zet had zwart vast niet aan zien komen. Na 22... exd4 23. Lxd4 wint wit snel. 22... De6-e7 23. Pd4-f5 De7-e6 24. Ta1-f1 d6-d5 25. Pf5-g7 De6-e7 26. Le3-c5 De7xc5 27. Pg7-h5 Alles heel elegant gespeeld. Zwart geeft op.