De wereld een markt

Nederland sprak een woordje mee, deze week. Het spectaculaire vertrek van Cor van der Klugt bij Philips haalde de wereldpers. Philips werd niet volledig verlamd door de machtsgreep van Wisse Dekker: samen met het Franse Thomson gaat het bedrijf een Europees systeem voor toekomst televisie (HDTV) ontwikkelen. De kosten, zeven miljard gulden, worden gedeeld.

Een diplomatiek succesje boekte Nederland door de vertegenwoordigers van zes kleinere EG-landen achter een rebellie te krijgen tegen de vier grote EG-landen. Aanleiding vormde het een-tweetje tussen Franrkijk en Groot-Brittannie waarmee de plaats en president van de Ontwikkelingsbank voor Oost-Europa werden geritseld, met morrende goedkeuring van West-Duitsland en Italie. De kleinere EG-landen besloten de toetreding van de Europese Commissie als lid van de bank te blokkeren.

In de wereld van het grote geld en de kunst deed Van Goghs portret van dokter Gachet $82,5 miljoen in New York. De koper was geen Nederlands museum maar de Japanse galerie Kobayashi. Deze hoogste prijs ooit betaald voor een schilderij was een voorbeeld van private welvaart en publieke armoede.

West-Duitsland heeft een Fonds voor de Duitse eenheid aangekondigd om de failliete boedel in de DDR op te lappen. Het fonds zal over een periode van vier jaar de beschikking hebben over 115 miljard D-Mark: 20 miljard door verschuivingen op de Westduitse begroting en 95 miljard dat geleend zal worden op de Duitse kapitaalmarkt. Zo houdt West-Duitsland de kosten van de economische unie off budget en blijven belastingverhogingen onnodig. De Duitse eenwording wordt op dezelfde manier gefinancierd als het debacle van de spaarkassen in de VS. Verder belooft West-Duitsland subsidies van 12 procent voor bedrijven die in de DDR investeren. Ondertussen loopt de DDR vol met migranten uit andere Oosteuropese landen. Gemiddeld melden zich 500 Oosteuropeanen per dag in Oost-Berlijn in de hoop binnen te zijn voordat de DDR opgaat in de Bondsrepubliek.

In het kader van de economische unie heeft West-Duitsland met de Sovjet-Unie afgesproken dat vanaf volgend jaar de Sovjet-DDR handel in D-marken verrekend zal worden. Dat zal de financiele problemen van de Sovjet-Unie nog ernstiger maken. Nu al beschikt de Sovjet-Unie over onvoldoende harde valuta om zijn betalingsverplichtingen na te komen. Een acute betalingscrisis dreigt.

Ondertussen bereiden de Sovjet-autoriteiten zich voor op de massale ontslagen die zullen volgen op de herstructurering van de staatsbedrijven. Een werkloosheidsfonds ter waarde van vier miljard roebel (13 miljard gulden volgens de officiele koers) is alvast gevormd.

Bij de GATT, het Algemeen akkoord inzake tarieven en handel, zijn de Sovjets inmiddels aangeschoven als waarnemers. Euforie brak uit op de Londense financiele markten omdat de Britse regering eindelijk besloten zou hebben om het pond onder te brengen in het EMS, het stelsel van Europese vaste wisselkoersen. De Britse inflatie ligt met 9,4 procent (april) nog steeds hoog boven het Europese niveau, maar het pond, de obligaties en de aandelen schoten omhoog in de City na uitspraken van premier Thatcher en minister van financien John Major, die zouden wijzen op toenadering tot het EMS. Trouwens, ook Wall Street brak deze week een record en in Tokio zet het herstel van de koersen door.

In de Verenigde Staten steeg het handelstekort weer. In de afgelopen maand april importeerden de VS voor 8,45 miljard dollar meer dan ze exporteerden. In dezelfde maand zakte het Japanse handelsoverschot met ruim 50 procent tot 3,54 miljard dollar. De Amerikaanse regering wil met het Congres onderhandelen over een begrotingsvermindering met 50 miljard dollar. De inflatie in april bedroeg 0,2 procent in de VS, dat gaf hoop op verdere rentedaling en de dollar is daardoor ten opzichte van de yen en de Europese valuta verzwakt.

Frankrijk en de Europese Commissie blijven ruzien over de terugbetaling van een overheidslening van 12 miljard franc aan Renault. De Commissie wil dat Renault 8,4 miljard franc terugbetaalt, de Franse regering weigert over terugbetaling te praten.

De economische chaos in Brazilie neemt steeds grotere vormen aan. De beschikbaarheid van liquiditeiten is nog verder verminderd. De Federale Politie heeft deze week de zakenman Paulo Malzoni gearresteerd op verdenking van massale belastingontduiking. Malzoni is de Braziliaanse partner van Vendex.