Wie als kat geboren is, zal altijd muizen eten, zeggencritici Iliescu

BOEKAREST, 18 mei - In een gespannen sfeer, maar zonder incidenten zijn gisteren de campagnes voor de Roemeense verkiezingen afgesloten. Enkele duizenden aanhangers van het Front van Nationale Redding trokken gisteravond op naar het Plein van de Universiteit dat al bijna vier weken wordt bezet door tegenstanders van 'neo-communisme' en het Front. Vlak voor het plein verspreidden de Front-aanhangers zich echter weer, zodat een confrontatie tussen de beide kampen uitbleef. De demonstranten op het Plein van de Universiteit zijn van plan door te gaan met de massabijeenkomsten die nu al bijna een maand avond aan avond door tienduizenden Roemenen worden bezocht. De vijf organisaties achter de manifestaties op het plein hebben gisteren een verklaring aangenomen waarin zij om bescherming van de Verenigde Naties vragen om hun acties te kunnen voortzetten. Inzet van de bijeenkomsten is naleving van de zogenoemde Verklaring van Timisoara waarin onder meer wordt geeist dat ex-leiders van de communistische partij voor tien jaar worden uitgesloten van het vervullen van politieke functies. De actievoerders bestrijden de opvatting dat ze politieke bijeenkomsten houden op het plein en trekken zich derhalve niets aan van het verbod hierop dat sinds afgelopen middernacht tot maandag 00.00 uur geldt. Premier Petre Roman had eerder deze week ontkend dat het plein door leger of politie zal worden ontruimd, zoals minister Chitac van binnenlandse zaken had gedreigd. Het gemeentebestuur van Boekarest heeft de tachtig hongerstakers die in tenten op het plein kamperen opgeroepen te vertrekken omdat 'hun hygienische toestand' verslechtert waardoor 'ziekten kunnen worden verspreid'.

Onder de kop 'Vergeef hun Heer, ze weten niet wat ze doen' haalde de pro-Front-krant Adevarul vanmorgen fel uit naar de demonstranten. 'We zijn bedroefd dat de heilige plekken op het Plein van de Universiteit, waar zoveel mensen, helden van de revolutie, hun leven hebben verloren voor de bevrijding van ons land, worden besmeurd door zogenaamde niet-politieke groepen'.

De verkopers van versnaperingen, vooral zigeuners, worden afgeschilderd als 'mensen die vuile zaken doen'.

De hongerstakers hebben volgens de krant het plein veranderd in 'een openbaar toilet, erotische bedden, terwijl tranen van verdriet in de ogen zijn van de moeders, zusters en geliefden van degenen die zijn vermoord, de tranen uit de ogen van ons land'. Het Front van Nationale Redding besloot gistermiddag zijn verkiezingscampagne af met een bijeenkomst op het Plein van de Piloten in Boekarest die door tienduizenden uitzinnige volgelingen werd bezocht. Presidentskandidaat Ion Iliescu en 'lijsttrekker' Petre Roman werden er na zowat elke zin van hun toespraken onderbroken door leuzen en liederen die vooral tegen de oppositie waren gericht. Iliescu: 'Ze zeggen op het Plein van de Universiteit dat wij de revolutie hebben gestolen'.

Het volk: 'De leugenaars! De leugenaars! De Leugenaars!' Volgens de laatste opiniepeiling van het oppositionele dagblad Romania Libera zal Iliescu overmorgen met ruim zestig procent van de stemmen tot president worden gekozen. Deze absolute meerderheid zou een tweede verkiezingsronde overbodig maken. Iliescu zou volgens de peiling zijn beide tegenstanders ver achter zich laten, met ruim 17 procent voor de liberale kandidaat Radu Campeanu en bijna 11 procent voor Ion Ratiu van de Boerenpartij.

Duizenden rozen werden gisteren naar Iliescu gegooid toen hij de toespraak tot zijn volgelingen beeindigde. De rozen, symbool van het Front, werden ook bij de affiches van Iliescu gelegd die her en der rondom het Plein van de Piloten waren aangeplakt. Kinderen streelden Iliescu's foto. 'Iliescu heeft ons land stap voor stap van de problemen verlost', was een van de leuzen. Iliescu, die tot vertedering van de duizenden op het plein een kind op de arm nam, ontkende in zijn toespraak dat hij een dialoog met de 'Golani' heeft geweigerd. Smalend merkte hij op dat 'wie hen op televisie heeft gezien, weet wat voor mensen het zijn. Wij willen dialoog, zij niet.' Mensen op het Plein van de Piloten onderschreven Iliescu's pleidooi voor eenheid. Een huidarts: 'Ik heb in verschillende delen van het land gewerkt. Ik ken de mensen: ze willen rust en een beter leven. Ze willen geen chaos'.

Een lerares muziek: 'De oppositie zegt dat alleen arbeiders op het Front stemmen. Dat is niet waar. Ook intellectuelen steunen het Front. Het volk was een in de revolutie, maar de oppositie breekt alles nu af. Wij willen dit land opbouwen, niet verder afbreken'.

Iliescu sprak zijn aanhang slechts kort toe en vroeg rust 'om zich te kunnen voorbereiden op het televisiedebat met zijn twee opponenten in de strijd om het presidentschap dat om 8 uur gisteravond begon. Een echt debat werd het niet. De drie kandidaten beantwoordden vragen maar traden nauwelijks met elkaar in discussie. Er werd voornamelijk gepraat over economische hervormingen. De liberaal Campeanu en de Boerenpartij-voorman Ratiu stelden Frankrijk en de Verenigde Staten ten voorbeeld aan Roemenie. Iliescu legde de nadruk op de ontwikkeling van een eigen, Roemeense democratie en economie.

In Roemenie wordt er rekening mee gehouden dat het Front en de Nationale Liberale Partij na de verkiezingen een regeringscoalitie zullen vormen. Zowel Iliescu als Campeanu toonden zich in het debat voorstander van 'een brede coalitie', zonder overigens rechtstreeks voorkeur voor samenwerking tussen Front en Liberalen uit te spreken. De tienduizenden demonstranten die gisteravond op het Plein van de Universiteit naar het televisiedebat luisterden, maakten 'bla-bla'-bewegingen met hun handen in de lucht als Iliescu sprak. De Front-leider sprak vaak in algemeenheden, zoals over 'de noodzaak hard te werken in de zware jaren die nog komen'.

Gejoel vulde toen het plein, maar studentenleider Marian Munteanu riep op 'scherp te luisteren want wellicht heeft niet iedereen de boeken van Marx en Ceausescu gelezen'.

Iliescu's pleidooi 'de akkers en de dieren lief te hebben' ontlokte Monteanu het Roemeense spreekwoord 'Wie als kat geboren is, eet muizen'.