Democraten krijgen hun zin in parlement; Russen stellen huneigen soevereiniteit aan de orde

MOSKOU, 18 mei - Het nieuwe parlement van Rusland (RSFSR) zal zich volgende week buigen over een soevereiniteitsverklaring, waarin de onafhankelijkheid van deze grootste Sovjet-republiek ten opzichte van de centrale Unie-regering wordt vastgelegd. De plaatsing van zo'n debat op de agenda van het Volkscongres van de RSFSR vormde gisteren in het Kremlin een overwinning van het Blok Democratisch Rusland, dat ongeveer een derde van de duizend volksvertegenwoordigers verenigt en mede geleid wordt door Boris Jeltsin, een van de kandidaten voor het Russische presidentsschap. Ook slaagden de democraten er na twee dagen debatteren in een rede door de Russische premier Aleksandr Vlasov te agenderen, waarin deze verantwoording moet afleggen over het gevoerde sociaal-economische beleid. Toen de zaal de indruk kreeg dat de voorzitter een soevereiniteitsverklaring als agendapunt niet in stemming wilde brengen, stonden de afgevaardigden en masse op en klapten zolang totdat hij zich gewonnen gaf. Alle fracties in de zaal bleken elkaar op dit punt gevonden te hebben. Het voorstel werd met maar drie stemmen tegen aangenomen.

Beide nieuwe agendapunten verhogen het politieke gewicht van de vergadering, die een nieuw Russisch parlement en een president moet kiezen. Naast Boris Jeltsin staat daarvoor ook Aleksandr Vlasov kandidaat, die duidelijk Gorbatsjovs favoriet is maar door zijn grijze partijverleden niet erg overtuigt. Het verslag dat Vlasov, vermoedelijk vandaag, moet uitbrengen, kan hem in een moeilijk parket brengen. Hij zal verantwoording moeten afleggen over een falend economisch beleid en daarna ongetwijfeld fel worden aangevallen, wat zijn kansen om tot president te worden gekozen er niet beter op maakt. Dat verhoogt dan automatisch de kans van Boris Jeltsin, die oorspronkelijk niet erg groot werd geacht. Het is niet uitgesloten dat men het verslag over zal laten aan de huidige Russische president Vitali Vorotnikov, die niets meer te verliezen heeft omdat de kans dat hij wordt herkozen vrijwel nihil is.

Waren de gedeputeerden van het blok Democratisch Rusland de eerste dag van het congres vrij somber over hun kans van slagen, na deze beide overwinningen is de stemming in de wandelgangen omgeslagen. Volgens Michail Botsjarov, die door de democraten zal worden voorgesteld als nieuwe premier, moet de declaratie over de soevereiniteit van Rusland onder meer de bepaling bevatten dat de wetten van Rusland hoger staan dan de wetten van de Sovjet-Unie, dat Rusland zelfstandig economische banden aan kan knopen met het buitenland en zijn economie naar eigen goeddunken mag inrichten. 'Het is aan ons om te beslissen of we economische banden willen met de Baltische republieken', zegt Botsjarov over de door Moskou afgekondigde economische blokkade van Litouwen. Botsjarov, die al een politiek programma klaar heeft voor de republiek, is een voorstander van een sterke Unie, die bestaat uit vijftien gelijkwaardige republieken die slechts datgene aan het centrum delegeren wat ze zelf nodig achten. Hij wijst daarbij op het voorbeeld van de Europese eenwording van 1992. 'Onze produkten zijn lager in kwaliteit dan de Europese en het is duidelijk dat we elkaar hard nodig hebben'.