Ruzie om fabriek leidt tot aftreden voorzitter van Waddenvereniging

ROTTERDAM, 16 mei - De tegenstelling tussen principielen en pragmatici in het bestuur van de Waddenvereniging heeft gisteren geleid tot het aftreden van voorzitter F. G. W. Herngreen. Splijtzwam in het bestuur was de vraag of de bouw van een chemische fabriek moet worden aangevochten, ook als de te verwachten schadelijke lozingen beperkt zullen zijn.

Herngreen kon zich niet verenigen met het besluit van zijn bestuur om in beroep te gaan tegen de vergunningen die de provincie Groningen heeft verleend aan het bedrijf Xantar Polytechnics voor de bouw van een polycarbonatenfabriek in Delfzijl. Herngreen meent dat het grote maatschappelijke belang van de fabriek voorrang verdient boven het 'uiterst geringe milieubelang' dat volgens hem is gediend met het bevechten van de vergunning.

Een meerderheid van zijn bestuur meent dat Xantar weliswaar 'redelijk zijn best heeft gedaan om de oorspronkelijk voorgestelde lozingen te beperken', maar dat het bedrijf had moeten kiezen voor een heel ander, schoner produktieproces. 'De fundamentalisten van de milieubeweging hebben gewonnen', observeert de Groningse milieugedeputeerde J. van Dijk. 'Wij betreuren dit ten zeerste.' Xantar is een gezamenlijke onderneming die DSM en het Japanse Idemitsu hebben opgericht voor de produktie van polycarbonaat, 'een milieuvriendelijk soort plastic', aldus de Waddenvereniging. De milieu-organisatie tekent om twee redenen bezwaar aan tegen de vergunning. Volgens het Nationaal Milieubeleidsplan zouden lozingen 'aan de bron' bestreden moeten worden, terwijl uitgebreid overleg met Xantar slechts heeft geleid tot 'de beste filters op de pijp'.

Bovendien vindt de Waddenvereniging dat de vergunning het bedrijf de mogelijkheid biedt te veel van het zogeheten dichloor-methaan te lozen.

Ook Herngreen vindt dat de vergunning het bedrijf te veel ruimte laat, maar hij betwijfelt of de lozingen echt schade berokkenen aan het milieu. 'Het gaat om homeopathische verdunningen. Er is hier dan ook geen sprake van een afweging tussen economische belangen en milieubelangen. Zo'n afweging zou pas bestaan als er gevaar voor het milieu bestaat.' Herngreen heeft er begrip voor dat Xantar kiest voor een zo schoon mogelijke uitvoering van een bestaand procede, in plaats van de ontwikkeling van een nieuw procede. 'Dat zou meer dan zeven jaar hebben gekost. ' De Waddenvereniging ziet het als haar taak een uitspraak van de rechter uit te lokken over de vraag wat 'bestrijding van de bron' in de praktijk moet betekenen. 'Juist door jurisprudentie kom je vaak verder', aldus bestuurslid K. Nienhuys.

De aftredende voorzitter, die wel 'gewoon bestuurslid' blijft, spreekt van 'een ontzettend vervelende situatie'.

Hij ontkent dat van een bestuurscrisis sprake is. 'In ieder bestuur staan principielen tegenover pragmatici. De milieubeweging is voortgekomen uit zorg over ernstige bedreigingen, waarin niemand geloofde. Daarom gaat ze er doorgaans hard tegenaan. Maar of je wilt of niet, je wordt een machtsfactor en je moet leren daarmee om te gaan. De beweging moet omschakelen van een heel defensieve naar een meer creatieve houding.' De bouw van de fabriek is met het beroep tegen de vergunning en de aanvraag de vergunning te schorsen zolang de procedure loopt niet van de baan. Directeur E. A. van den Berg van Xantar: 'Wij nemen er met belangstelling kennis van dat de Waddenvereniging totaal gespleten is. We wachten de rechterlijke uitspraak af.'