Impasse

DE RECHTERS en officieren van justitie in dit land zien heus wel in dat journalisten geen gewone getuigen zijn. Dit gaf de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak eind vorig jaar te kennen aan de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Aanleiding was de klacht dat politie en justitie in toenemende mate de media proberen in te schakelen bij strafrechtelijke onderzoeken. Daarbij wordt te makkelijk miskend dat de journalist in die zaken slechts derde is, boodschapper, en alleen zijn werk kan doen wanneer hij buitenstaander blijft. De vakorganisatie van de magistratuur erkende het belang van 'een zo onbelemmerd mogelijke nieuwsgaring' en de daarmee corresponderende 'terughoudendheid' justitiele dwangmaatregelen op journalisten toe te passen. Dat deze terughoudendheid door de feitenrechter ook in acht wordt genomen blijkt 'duidelijk', aldus de NVR. Zij kon daarvan echter slechts twee voorbeelden aanvoeren en die dateren bovendien alweer van 1982 en 1984. In het laatste geval werd de journalist in hoger beroep trouwens alsnog tot medewerking verplicht. Met name inbeslagneming van journalistiek beeldmateriaal doet zich de laatste jaren steeds vaker voor. Er valt moeilijk te ontkomen aan de indruk dat de justitie slechts lippendienst bewijst aan de informatievrijheid, hoewel deze toch behoort tot de grondrechten.

ZO SCHUIFT de rechtbank te Den Haag nu ook weer de informatievrijheid resoluut opzij in het geval van de video-opnamen die NOS en RTL Veronique maakten van een uit de hand gelopen demonstratie van Molukkers. Om althans gehoor te krijgen voor hun bezwaren hadden de twee omroeporganisaties een kort geding moeten aanspannen. Want de rechter-commissaris die het beeldmateriaal opeiste had niet behoorlijk naar hen willen luisteren. Het kort geding liep uit op het ongemakkelijke compromis dat de banden zouden worden verzegeld tot de rechtbank over de inbeslagneming zou hebben geoordeeld.

De conclusie kan niet anders zijn dat zelfs dit soort medewerking van de media drempelverlagend werkt. De rechtbank wimpelt de tegenwerping dat de politie zelf maar voor opnamen had moeten zorgen in plaats van de media te gebruiken als handlanger af met de opmerking dat de politie bij een vreedzame demonstratie niet op die noodzaak bedacht had hoeven te zijn. Maar de politie had toch ook de Mobiele Eenheid ter plaatse? DE GETROFFEN omroepen overwegen de zaak voor te leggen aan de Hoge Raad, ook al zijn de zegels nu verbroken en is de de bestaande jurisprudentie op dit gebied niet bemoedigend. Maar misschien wil ons hoogste rechtscollege alsnog zijn oor lenen aan zijn nieuwe advocaat-generaal, mr. T. Koopmans, zelf ooit lid van de Hoge Raad en daarna lid van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap. Ruim voor de jongste inbeslagnemingsgolf merkte deze in een pre-advies op dat het probleem in Nederland in een soort patstelling is terechtgekomen. Hij keerde zich vierkant tegen justitiele 'visexpedities' bij de media en bepleitte meer begrip voor de informatievrijheid: 'Op het kleine stukje wereld waar die vrijheid bestaat, kunnen wij er beter voorzichtig mee omgaan'.