Kladje mag het lokaal niet uit bij eindexamens

ROTTERDAM, 14 mei - Waarschijnlijk zijn ze er te zenuwachtig voor, maar de 222.000 scholieren in het voortgezet onderwijs die vandaag beginnen aan hun eindexamens kunnen elke dag uitslapen. In plaats van om 09.00 uur beginnen de examens dit jaar om 10.00 uur. Dat is de voorlopige oplossing voor de vorig jaar bekend geworden 'Antillenroute': de mogelijkheid om examenopgaven door te bellen of te faxen naar de Nederlandse Antillen en Aruba, waar de examens door het tijdsverschil van zes uur beginnen op het moment dat ze in Nederland al zijn afgelopen.

Op de Antillen zijn de examens een uur naar voren verschoven. Daar beginnen de kandidaten om 07.00 uur. Omdat er dan nog een uur over is (de MAVO- en LBO-examens eindigen om 12.00 uur, het is dan op de Antillen 06.00 uur) is verder besloten dat kandidaten de opgaven, het klad en eventuele aantekeningen moeten laten liggen. Om 13.00 kunnen ze die terugkrijgen.

Of deze opzet zal bevallen is nog onduidelijk. Bij veel schoolleiders wekt de regeling in ieder geval irritatie. Rector N. van den Berg van de scholengemeenschap Comenius in Capelle aan den IJssel kreeg pas afgelopen vrijdag te horen dat snelle HAVO- en VWO-leerlingen ook bij de middag-sessies hun kladpapier moeten inleveren tot het formele einde van het examen (de middagsessies voor HAVO en VWO beginnen op de Antillen om 11.00 uur). Van den Berg: 'Het gaat toch wel wat ver dat je dat pas zo laat te horen krijgt. Voor de leerlingen is het vervelend, zeker bij examens met meerkeuzevragen. Dan willen ze gaan zitten vergelijken.'

Ook voor de school brengt het meer organisatiewerk met zich mee. 'Je moet extra opletten dat je geen fouten maakt, met al die stapeltjes antwoorden en kladpapier.' Voor de VWO- en HAVO-kandidaten duurt de middagpauze maar een uur (hun examen neemt drie uur in beslag, MAVO- en LBO-examens twee uur). Het laatste uur (van 12.00 tot 13.00 uur) valt op veel scholen samen met de middagpauze van de leerlingen die geen examen doen. Het is mogelijk dat hierdoor de geluidsoverlast toeneemt. Ook zullen sommige kandidaten met rammelende maag achter het examen zitten. Staatssecretaris Wallage (onderwijs) wil in de toekomst het liefst aparte, gelijkwaardige examens voor de Nederlandse Antillen en Aruba.

Geluidsoverlast was vorig jaar de meest gehoorde klacht. Het LAKS (Landelijk Aktie Komitee Scholieren) noteerde in zijn klachtenrapportage extreme gevallen als examens in de aula van de muziekschool, een rustgevend achtergrondmuziekje en getimmer en gezaag in het belendende praktijklokaal. Ook dit jaar heeft het LAKS een klachtenlijn. Het LAKS is tussen 12.00 en 18.00 uur bereikbaar op 020 - 223291. Behalve de wijziging in de tijden van de ochtendsessies, zijn er nog enkele veranderingen aangebracht. Zo is de lay-out van sommige examens gewijzigd. Vorig jaar hebben veel HAVO-kandidaten de laatste vier vragen bij Nederlands over het hoofd gezien. Op de voorlaatste pagina was de marge onderaan zo ruim, dat het examen afgelopen leek. Nu zullen de kandidaten in soortgelijke gevallen lezen dat er nog meer vragen volgen.

Nieuw is ook dat op een aantal HAVO-scholen kandidaten examen kunnen doen in Wiskunde A of B en dat op ruim honderd scholen een experimenteel examen Latijn en Grieks wordt afgenomen. Dit examen zal volgend jaar de bijna twintig jaar oude opzet vervangen, waarbij de kandidaat een hem onbekende tekst vertaalt. Over de tekst worden tien niet al te diepgravende vragen gesteld.

Het nieuwe examen legt de nadruk meer op de inhoud dan op de vertaling. De vragen gaan over een in de klas vertaalde tekst van 25 pagina's Ovidius (Latijn) en Herodotos (Grieks). Over deze auteurs hebben de kandidaten allerlei secundaire literatuur en enige teksten in vertaling doorgenomen. Op het examen moeten ze in staat zijn de invloed van Ovidius en Herodotos naar waarde te schatten, en bijvoorbeeld weten dat 'Ovidius in de epische traditie' (de titel van de syllabus) doorloopt tot Vestdijk en Hugo Claus. Bij wijze van compromis (de nieuwe opzet riep veel verzet op) is de vertaling van een ongeziene tekst gehandhaafd, maar dan een veel kortere.

Het aantal kandidaten is door het dalende leerlingental enkele duizenden kleiner dan vorig jaar. De meesten doen examen op LBO- of MAVO-niveau (127.000). Het aantal HAVO-kandidaten zal zo'n 53.000 bedragen, het VWO-examen telt ongeveer 42.000 deelnemers.