Zwakzinnigen veel vaker geisoleerd

UTRECHT, 12 mei - Ruim tien procent van de 27.000 bewoners in zwakzinnigeninrichtingen vertoont dermate ernstig gestoord gedrag dat groepsleiding en directies zich geen raad met hen weten. Deze 2.750 bewoners zijn vaak erg agressief, tegen zichzelf en andere bewoners. Volgens de officiele - verplichte - registratie worden ten minste 1.200 bewoners regelmatig en voor langere tijd vastgebonden of geisoleerd. Deze aantallen zijn veel hoger dan werd aangenomen.

Deze gegevens staan in een vertrouwelijke tussenrapportage van het Nationaal Ziekenhuisinstituut in Utrecht dat vorig jaar op verzoek van het ministerie van WVC een grootscheeps onderzoek is begonnen naar de omvang van gevaarlijk agressief gedrag in zwakzinnigeninrichtingen. Directe aanleiding vormde de publiciteit eind 1988 om Jolanda Venema die in het Hendrik van Boeyenoord in Assen jarenlang naakt aan de muur zat geketend. Haar ouders maakten een foto om deze misstand openbaar te maken.

Meer dan 90 van de 100 bij het onderzoek betrokken inrichtingen hebben opgegeven voor welke bewoners geldt dat 'zijn/haar gedrag een ernstig gevaar, dan wel een ernstige bedreiging inhoudt of dat het gedrag anderszins onhoudbaar is, voor zichzelf, voor andere personen of voorwerpen in de omgeving'.

De meeste inrichtingen voor zwakzinnigenzorg kiezen er voor, onder meer door personeelsproblemen, deze bewoners te isoleren of vast te binden, vaak jarenlang. Een flink deel van deze probleemgroep hoort tot de zogenoemde automutilanten die zichzelf vaak zeer ernstig verwonden. De hoofdinspecteur voor de geestelijke volksgezondheid, J. B. van Borssum Waalkes, bezocht onlangs tien instellingen en zag daar 'de meest verschrikkelijke verwondingen'.

'Er zijn mensen die hun eigen oren er af slopen, die zich letterlijk de ogen uitkrabben, mensen die niet meer kunnen lopen doordat ze jarenlang onder een spanlaken hebben gelegen', aldus Van Borssum Waalkes. De hoofdinspecteur veronderstelt dat 'een zinvol dagprogramma' al veel zal helpen. Met het oog op die betere behandelmethode heeft hij de regionale inspecteurs opgedragen het probleem te onderzoeken. Vrijwel onmiddellijk nadat een foto van Jolanda Venema was gepubliceerd, werd extra personeel ingezet waardoor haar situatie aanmerkelijk is verbeterd. Jolanda volgt nu regelmatig de arbeidstherapie. Dit succes is voor Van Borssum Waalkes voldoende reden om staatssecretaris Simons (volksgezondheid) te vragen de speciale aanpak uit te breiden tot ten minste 50 gedragsgestoorde bewoners in diverse inrichtingen. Tevens zijn er nu vijf regionale consulententeams geinstalleerd die de directies van zwakzinnigeninrichtingen kunnen bijstaan.