Synthetische toelichting

MEN HEEFT DE MOND VOL over het Europa van de burger. Maar zoiets simpels als de 'Europlug' - een uniforme stekker - blijft voorlopig nog slechts een schone droom. Met name de kloof tussen de (continentale) tweepunts- en de (Britse) driepuntsstekker heet onoverbrugbaar. Hoe moet het dan wel niet gaan met de afschaffing van grenscontroles. Deze noopt immers tot afstemming op gevoelige gebieden als politie, vluchtelingen en strafrechtelijk beleid. Geen wonder dat de aanvullende overeenkomst van Schengen, die als locomotief was bedoeld, steeds verder achter op schema is geraakt. De ondertekening werd eind vorig jaar op de valreep uitgesteld. Officiele aanleiding waren de onzekerheden als gevolg van de Duits-Duitse doorbraak, maar dat kon niet de gevoelige kritiek verhullen die was opgeroepen door de technocratische manier waarop de afstemmingsproblemen tussen Frankrijk, de Bondsrepubliek en de Beneluxlanden waren aangepakt. Amper een half jaar later komen de staatssecretarissen Kosto (justitie) en Dankert (buitenlandse zaken) melden dat alle uiteenlopende stekkers nu als bij toverslag de bijbehorende stopcontacten hebben gevonden. Op wat detailpunten na is de aanvullende overeenkomst van Schengen wat hun betreft klaar voor ondertekening. De aanvankelijke bezwaren in de Tweede Kamer smelten weg als sneeuw voor dit onverwachte lentezonnetje. Toch is er blijkens de brief van de bewindslieden geen sprake geweest van heroverweging; men heeft zich beperkt tot het oppoetsen van eerdere versies. In december nog noemde Dankert het een les van Schengen dat nieuwe wegen van overleg met het parlement behoren te worden ontwikkeld. Nu valt hij met zijn collega van justitie en partijgenoot terug op een lange rij van Kamerstukken die moeten aantonen hoe goed ons parlement steeds op de hoogte is gehouden. Over deze rapportage zei zijn voorganger letterlijk dat 'het niet mogelijk zal zijn op alle vragen een duidelijk antwoord te geven'.

In november kreeg de Kamer de concept-overeenkomst slechts ter vertrouwelijke kennisneming en nu lijkt zij het verder te moeten stellen met wat de bewindslieden treffend betitelen als een 'synthetische toelichting'.

Niet direct de formule voor het strikte onderzoek dat Schengen verdient. Men heft met veel aplomb de wachthuisjes aan de grens op maar voert een modern systeem van 'Uberwachung' in, zoals een Westduits weekblad met reden schamperde. Politiele samenwerking over de grenzen wordt geintensiveerd, maar de tegenhanger van aangepaste rechtsbijstand ontbreekt. Serieuze vragen van vluchtelingenbeleid dreigen te worden uitbesteed aan een moeilijk controleerbaar Uitvoerend Comite.

HET DEMOCRATISCHE TEKORT dat de eindsprint naar het magische jaar 1993 kenmerkt, gaat hier hand in hand met een gebrek aan erkenning van fundamentele rechtsvragen. Begin vorig jaar tekende het Kamerlid Krajenbrink namens het CDA terecht protest aan tegen de politiek van 'voldongen feiten'.

Nu zegt zijn fractiegenoot De Hoop Scheffer dat het tempo van de Europese eenwording voor gaat. Een dergelijke synthetische toelichting komt slechts neer op voortijdige uitverkoop.