Rampenplan kernongevallen wekt onrust plaatselijkebestuurders

ARNHEM, 11 mei - 'Als de wind uit het westen waait, is bij een nucleaire ramp in Dodewaard de wolk eerder bij het gemeentehuis in Andelst dan in Dodewaard.'

Burgemeester C. van der Vliet van Valburg, de gemeente waartoe Andelst behoort, is niet gerust op de maatregelen die volgens het nieuwe Nationale Plan voor Kernongevallenbestrijding (NPK) moeten worden getroffen in geval van een ongeval in een kerncentrale. De uitdrukking 'onder de rook van' krijgt Volgens Van der Vliet bij een kernramp in Dodewaard wel een heel cynisch tintje.

Van der Vliet heeft zojuist zijn zorgen geuit over de gevolgen van een ongeluk met de kerncentrale bij Dodewaard op een voorlichtingsbijeenkomst over de bestrijding van zo'n ramp. De bijeenkomst is georganiseerd voor plaatselijke bestuurders en andere direct betrokkenen, zoals politie en brandweer.

Het NPK moet de oude, nu geldende rampenplannen voor ongevallen met radio-actief materiaal vervangen. Aanleiding voor de opstelling van dit nationale plan was de kernramp vier jaar geleden in Tsjernobyl. Het NPK kent voor de rampbestrijdingscoordinatie een centrale rol toe aan de rijksoverheid. Niet langer zullen beslissingen 'gedecentraliseerd' worden genomen.

In het plan worden volledig andere maatstaven gehanteerd voor de ontruiming van gebieden om een kerncentrale. Volgens het nu voor Dodewaard geldende rampenplan zou in geval van een nucleaire ramp de bevolking in een straal van 5 kilometer rondom de centrale geevacueerd moeten worden. In het NPK wordt Dodewaard als een dusdanig veilige centrale gezien dat een ramp waarbijevacuatie nodig is als onwaarschijnlijk wordt beschouwd. 'Schuilen in de woning' en jodiumprofylaxe zij de maatregelen die bovenaan het lijstje van het nieuwe plan staan in geval van een ongeval. Van der Vliet: 'Gaan we terug naar de jaren vijftig? Dit soort maatregelen kunnen we, alleen al op psychologische gronden moeilijk verkopen aan de mensen in onze gemeenten?' Bij het zogenoemde standaard-ongeval in Dodewaard, zo verzekeren de deskundigen die naar de voorlichtingsbijeenkomst zijn gekomen burgemeester Van der Vliet, zullen de doses straling waaraan inwoners van het rampgebied bloot staan de als kritisch beschouwde ondergrens niet overschrijden. 'En als er een straaljager op de centrale valt of als de een of andere Iranier er een zelfmoordactie op onderneemt?' Van der Vliet zal er tijdens het overleg over het nieuwe rampenplan, waarbij hij als burgemeester van de buurgemeente nauw betrokken is, op blijven hameren dat evacuatie een weloverwogen actie blijft.

De burgemeester vindt dat in het hele plan de factor 'paniek' schromelijk wordt onderschat. Ook al worden bij een ramp in Dodewaard minimumgrenzen niet overschreden, dan nog mag er niet van worden uitgegaan uitgegaan dat de mensen rustig thuis zullen blijven en de deuren en ramen zullen sluiten, zoals hen wordt voorgesteld. 'Als er iets gebeurt, is het wegwezen. Straling is tenslotte iets onpeilbaars. Dat ligt psychologisch heel moeilijk. Er ontstaat paniek.' Een aanwezige officier van justitie vraagt in aansluiting hierop: 'Houden jullie wel rekening met de menselijke factor? Met de kans dat de beslissers, de mensen die maatregelen moeten nemen, uit paniek of eigenbelang hun post verlaten, hun familie en hun bullen pakken en volgas vertrekken?' 'Tja, dat kun je nooit uitsluiten', geeft de leider van het Landelijk Projekt Ongevallenbestrijding, ir. D. Hoogendoorn, toe. 'We proberen dat gevaar uit te bannen door zo open mogelijk te zijn, door veel te oefenen en te simuleren. Ik put uit de ervaringen tot nu toe de overtuiging dat de mensen op hun post zullen blijven.' De voorlichting aan de beleidsmakers, is de strekking van zijn verhaal, zal optimaal moeten zijn. Zoals ook de informatie aan de bevolking in de gebieden waar zich een ramp zou kunnen voordoen, optimaal moet zijn. Zijn collega mr. A. B. F. Elias van het Landelijk Ondersteuningsteam zei het ook al: 'Voorlichting is in minder ernstige situaties waarschijnlijk nog belangrijker dan in ernstige situaties.'