Dienstregeling NS op floppy disc

De Nederlandse Spoorwegen hebben hun dienstregeling op floppy disc uitgebracht. Ten onrechte noemt de NS haar Reisplanner in de ondertitel 'Het Elektronisch Spoorboekje'. Ten eerste zijn boekjes natuurlijk van papier, maar belangrijker is dat het computerprogramma tot veel meer in staat is.

U bent bij voorbeeld van plan van Rotterdam Alexander, een intercitystation naast het redactielokaal van deze krant, naar Amsterdam CS te reizen. U kunt die reis met de rechtstreekse stoptrein via Abcoude maken. Maar die rijdt buiten de spits slechts eenmaal per uur. U kunt ook de trein naar Utrecht nemen en daar overstappen. De derde mogelijkheid is een reis via Rotterdam CS, Den Haag HS, Leiden en Schiphol. Wat is de beste verbinding? Om het antwoord te vinden, moeten in het papieren spoorboekje de tabellen 10, 33 en in combinatie 20 en 30 worden geraadpleegd, al gauw zeven minuten opzoekwerk.

Na het starten van de computer (MS-DOS of Atari, minimaal 640 kb intern geheugen) en het inlezen van het programma REISPLAN (dat duurt 35 seconden vanaf de harde schijf van een XT) verschijnt een scherm waarop vertrekstation, aankomststation en een tijdstip kunnen worden ingetypt. Dat tijdstip wordt als vertrektijd genomen als daarna functieknop 9 wordt getoets, maar als aankomsttijd wanneer functietoets 10 wordt gekozen. Bij een vertrektijd van 8.00 uur op maandag 28 mei 1990, de eerste werkdag van de nieuwe dienstregeling, verschijnt na zes seconden de eerste mogelijkheid: de stoptrein van 8.04 uur via Abcoude, zonder overstap. Na een minuut staan zes alternatieven op het beeldscherm: nog twee rechtstreekse verbindingen (om 7.29 en 9.03 uur, reistijd ongeveer 1 uur en 10 minuten); drie reizen via Utrecht CS (reistijd 1 uur 10) en een via Rotterdam CS (1 uur 18). Wilt u weten wat dat kost, dan toetst u functietoets acht in voor enkele reizen, retours, weektrajectkaarten, maandtrajectkaarten enzovoort, alles eerste en tweede klas.

De Reisplanner kent de zaterdag-, zondag- en maandagdienstregelingen en houdt ook rekening met de seizoenen. De datum wordt van de klok van de computer gelezen, maar is ook instelbaar.

Een kaartje van Capelle Schollevaar naar Utrecht is alleen geldig tussen die twee plaatsen. Vaak is het echter handiger om van Capelle eerst naar Alexander te reizen en daar de sneltrein naar Utrecht te nemen. Dat mag met een OV-kaart of met een week- of maandnetkaart, maar niet met een trajectkaart. Dat verschil is op de computer instelbaar, waarna er in de reismogelijkheden rekening mee wordt gehouden.

De bus- en bootdiensten die in het spoorboekje staan kent de Reisplanner ook, evenals de mogelijkheid via een op te geven station om te reizen. Voor het uitrekenen van de toeristische trip Valkenburg-Hulst, via Schiermonnikoog, nam de PC 9 minuten de tijd. Driemaal met de boot, viermaal met de bus. Reistijd ruim 14 uur, 14 keer overstappen, afgelegde afstand 717 kilometer, maar kilometers over water tellen niet mee voor het spoor.

Een eerdere versie, met de dienstregeling die momenteel nog geldt, werd vorig jaar als relatiegeschenk verspreid. De nu verkrijgbare commerciele versie is handiger omdat de instelmogelijkheden kunnen worden vastgelegd en niet steeds op het scherm zichtbaar blijven. Onhandig is het dat de tarieven in de ene situatie met F8 maar in de andere met F9 moeten worden opgeroepen. Onhandig is ook de dubbele functie van de ESCAPE-toets, die meestal bedoeld is om de werking van een programma te onderbreken. Het zoeken naar meer treinen is met de ESCAPE-knop terecht afbreekbaar. De knop is echter ook geprogrammeerd om de namen van stations te wissen en dat is een zeer ongebruikelijke functie voor deze knop. Computergebruikers drukken er niet graag op.

Wat blijft er voor de treinreizende computergebruiker nog te wensen over? Een on-line verbinding met de NS waar informatie over vertragingen kan worden verkregen, zodat minder mensen in guur weer op te late treinen hoeven te wachten. En daarna zitplaatsreservering.